به آنكه ملك ديگرى باشد ، يا وقف باشد بر غير أو ، يا وقف عام باشد واجاره نكرده باشد ، پس اگر اعيانى در آنجا ندارد حقي ندارد مطلقا ، واگر اعيانى دارد ؛ لكن آن را معطل گذاشته وبه تعمير واحياء نپرداخته ؛ نيز حقي ندارد ، وديگرى مىتواند كه آن أعيان را از آنجا ازاله نمايد وبه نهج شرعي در آن تصرّف نمايد .
سؤال رط [ 209 ] :
آيا زوجه از املاك وزمين زوج ارث مىبرد يا نه ؟
جواب :
اظهر آن است كه : زوجه خواه ذات ولد باشد از زوج يا نه ، از زمين واملاك زوج ارث نمىبرد ، نه از عين آن ، ونه از قيمت آن ، بلى ارث مىبرد از قيمت آلات آنها كه نقل نتوان كرد ، مانند : چوب وسقف ودرهاى منصوب وسنگ وخشت وآجر وأمثال اينها « 1 » ، واز أعيان منقولهء از زرع وثمر درخت وسنگ وآجر ودر چوبى كه هنوز به كار نگذاشتهاند « 2 » ، يا در حين موت خراب شده باشد ، بلكه هرگاه قبل از تقسيم نيز خراب شود ، از عين آنها مانند ديگران ارث مىبرد ، لكن أحوط از براي بالغين رشيدين ورثه آن است كه نسبت به حصّهء خود ؛ از زمين با زوجه مصالحه نمايند ، يا بالمرّة دست بردارند .
سؤال رى [ 210 ] :
جمعى را طائفهء تركمان يموت أسير كردهاند ، بعضي از حكّام وأعيان ؛ در تفحّص حال ايشان برآمده ، قشون متعاقب ايشان فرستاده ، ايشان به راه بيابان رفتهاند وبدست نيامدهاند ، وبعد از مدتي جمعى از تركمانية أسير شدهاند ، وبعضي از ايشان تحقيق حال اسراى سابق نمودند ؛ كه همگى كشته شدند واستشهاد از جمعى از مؤمنين « چمن بسطام » گرفتهاند در اين باره ، وارسال خدمت ملازمان صاحبىام گرديده ، ملاحظه فرمايند كه حال زنهاى آن بيچارهها چه خواهد شد ، وحال آنكه نفقه ندارند وخواهش شوهر دارند .
هامش
( 1 ) ه : اينها كه كار گذاشته باشند .
( 2 ) الف ، د : نگذاشته باشند .