است به حج ، ومطالبهء وجه خود را مىتواند نمود ، ورضاى هند بعد از وقوع حج ؛ از براي هيچكدام از آن دو حج فايده ندارد على الأقرب ، واللّه العالم .
سؤال قصز [ 197 ] :
زيد مبلغ چهل تومان به عنوان شراكت ؛ سرمايه داده ، ومبلغ ده تومان نيز بر سرمايه علاوة نموده وخود نيز شريك بوده ، ومبلغ پنجاه تومان به موعد معيّن سند گرفته كه در عرض مدّت به اتفاق هم به امر معامله مشغول وبعد از انقضاء موعد أصل سرمايه را اخراج ؛ ونفع وضرر از قرار رسد تقسيم كنند ، آيا زيد سواي چهل تومان أصل سرمايه ، يعنى ده تومان را نيز مطالبه مىتواند كرد « 1 » يا نه ؟
جواب :
صورت سؤال درست مفهوم نشد ، هرگاه منظور آن است كه : ده تومان به علاوهء چهل تومان سرمايه نمودهاند ، والحال پنجاه تومان يا زيادة بر آن موجود است ، در اين صورت صاحب مال مىتواند كه تمام پنجاه تومان را بردارد ، وهرگاه چيزى بماند بنحو شراكت تقسيم نمايد ، وهرگاه پنجاه تومان نمانده باشد ، پس اگر شراكت را به نحو متعارف به عمل آورده به اينكه بيست وپنج تومان داده وبعد از آن بيست وپنج تومان را به عنوان قرض به شريك داده ، در اين صورت نصف آنچه از مال موجود است از صاحب مايه است وبيست وپنج تومان ديگر را از شريك مطالبه مىتواند نمود ، هرچند كه آن قدر نمانده باشد ، واگر به طريق ديگر بنا گذاشتهاند بايد سؤال را تجديد نمايند ، واگر منظور آن است كه ده تومان را قبل از آنكه از چهل تومان نفعي وسودى حاصل شود به عنوان نفع وسود پول علاوة كردهاند ؛ آن باطل است وسرمايه همان چهل تومان است .
سؤال قصح [ 198 ] :
شخصي زوجهء خود را مقتول نموده در حين مرافعه ؛
هامش
( 1 ) د ، ه : نمود .