وچهار سهم فرض كنند وهفت سهم آن را به همشيره دهند وهر يك از برادرها هشت سهم ونيم بردارند ، واضافهاى كه همشيره در اين صورت مىبرد نظر به ثمن مادر ، يا به أو مىبخشيد يا نصف آن را به مصالحهء قهرية مىتوانيد گرفت واضافهء مذكوره عبارت است از چهار سهم وربع از هفتاد سهم از سهم همشيره ، ونصف « 1 » آن دو حصّه است وثمن از هفتاد حصّه ، يعنى هفت سهم همشيره را هفتاد حصّه فرض كند وبه صيغهء مصالحه از حصّهء ثمن مادر ، دو حصّه وثمن آن را از أو بگيرند وآنچه بماند مال اوست ، واللّه العالم .
سؤال قكد [ 124 ] :
زيد فوت شده از سر دخترى وزوجه ووالده ، وبعد از أو زوجه نيز فوت شده از سر صبيّه ووالده « 2 » ، آيا از متروكات زيد وزوجه با وجود دختر ومادر به برادرهاى زيد چيزى مىرسد يا نه ؟ وديگر آنكه حضانت وپرستارى مرتضعهء صغيره به جدّهء مادرى مىرسد ، يا به جدّهء پدرى ، وكيفيّت حصّهء هر يك از ورثه « 3 » را بيان فرمائيد ؟
جواب :
تركهء زيد را سى ودو حصّه فرض كنند ، چهار حصّه را به زوجه وهفت حصّه را به مادر زيد ، وبيست ويك حصّه را به دخترش دهند « 4 » وبه
هامش
( 1 ) ب ، ج ، ه : نصفهء .
( 2 ) يعنى : والدهء اين زوجهء متوفّى .
( 3 ) ه : ورثهء مذكوره .
( 4 ) روش محاسبه اين مسأله بدين صورت است كه زوجه ثمن مال را ، ومادر سدس مال را ، ودختر نصف مال را مىبرد واضافه بين مادر ودختر تقسيم مىشود كه يك ربع به مادر وسه ربع به دختر داده مىشود . ( شرح لمعه : 8 / 99 و 100 ) .
محاسبهء مرحوم مؤلّف نيز به اين صورت است : براي سهولت وعدم أعشار مفروض در متن كه 32 باشد سه برابر مىكنيم كه مىشود : 96 3 * 32
ثمن زوجه مىشود 12 ( كه سه برابر 4 مىباشد ) 12 8 / 96
حصهء مادر ( سدس ) 16 مىشود : 16 6 / 96