هامش
حصهء دو برادر ويك خواهر كه فوت نمودهاند به مادر وزوجهء قارچقاى مىرسد . بنابراين سهم مادر بدون محاسبه يك هشتم - 200 تومان - مىشود :
200 40 + 80 + 80
سهم دختر زنده قارچقاى 40 200 - 240
وپس از مرگ مادر اين مال ( 200 تومان ) را بر 5 تقسيم مىنمائيم ويك سهم به خواهر ودو سهم به هر يك از برادران مادرى وى داده مىشود :
سهم خواهر 40 5 / 200
سهم هر يك از برادران 80 2 * 40
سهم خواهر بعلاوهء ارثى كه از پدرش برده مجموعا مىشود 80 40 + 40 كه معادل ثلث كل مال مىشود .
واز اين پس مؤلف مىپردازد به حصّهء مادر كه ثمن تركه مىباشد .
لازم است قبل از توضيح كلام مؤلّف بر مبناى 240 ثمن را معين كنيم ، سپس ببينيم كه خواهر چه مقدار اضافه گرفته است .
30 8 / 240
چون اين دختر ودو برادر هر كدام 80 تومان ارث بردهاند و 30 تومان سه تقسيم شده است ، وبه خواهر ده تومان رسيده است وحال آنكه لازم بود 30 بر 5 تقسيم شود بنابراين سهم خواهر 6 تومان مىشود و 4 تومان اضافه گرفته است . 6 5 / 30
ولازم است بدو برادر برگردد . سهم هر برادر 2 2 / 4
اكنون به عبارت مؤلف عنايت فرمائيد ! « واگر وارث نبخشيد به مصالحهء قهرية دو خمس نصف ثمن همشيره را كه ربع عشر آن است از أو استرداد نمايد » يعنى أول يك هشتم مال خواهر را جدا كنيم : 10 8 / 80
سپس يك هشتم را نصف كنيم 5 2 / 10
پس دو پنجم نصف را ؛ كه 2 باشد به هر يك از برادران برمىگردانيم سهم هر يك از برادران به 82 مىرسد وسهم خواهر مىشود 76 .
سپس مؤلف ورّاث را به يك احتياط استحبابي دعوت مىكند ومنشأ اين احتياط را اختلاف عظيم علماء مىدانند ، بنابراين خوانندگان گرامى مىتوانند كه اين منشأ اختلافات را در كتب مفصّل مثل « مفتاح الكرامة : 8 / 189 وشرح اللمعة : 8 / 172 ومسالك الأفهام : 13 / 184 و 185 و . . . مطالعه فرمايند .