أيّ شيء لكما فيه حقّ دفعتكما عنه أم أيّ قسم استأثرت عليكما به أم أيّ حقّ رفعه إليّ أحد من المسلمين ضعفت عنه ، أم جهلته ، أم أخطأت بابه ( 1 ) و اللّه ما كانت لي في الخلافة رغبة ، و لا في الولاية إربة ، و لكنّكم دعوتموني إليها ، و حملتموني عليها ، فلمّا أفضت إليّ نظرت إلى كتاب اللّه و ما وضع لنا ، و أمرنا بالحكم ، به فاتبّعته ، و ما استسنّ النّبيّ ، صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ، فاقتديته . ( 2 ) فلم أحتج في ذلك إلى رأيكما ، و لا رأي غيركما ، و لم يقع حكم جهلته ، فأستشير كما و إخواني من المسلمين ، و لو كان ذلك لم أرغب عنكما ، و لا عن غيركما . ( 3 ) و أمّا ما ذكرتما من أمر الأسوة ، فإنّ ذلك أمر لم أحكم [ آن ، كه ] شما را در آن حق است كه باز داشتم شما را از آن و كدام قسم است كه برگزيد [ م ] خود را بر شما به آن قسمت يا كدام حق است كه برداشته باشد آن را به من يكى از مسلمانان [ و من ] ضعيف شده باشم از اقامهء آن يا نادان شده باشم به آن ، يا خطا كرده باشم در آن را ( 1 ) بحقّ خدا كه نبود مرا در خلافت رغبتى ، و نه در ولايت و امارت حاجتى ، و ليكن شما بخوانديد مرا وا آن و برداشتيد مرا بر آن ، پس آن گاه كه برسيد خلافت به من نظر كردم وا كتاب خدا و آنچه بنهاد [ در آن ] ما را ، و امر كرد ما را به حكم كردن به آن ، پس متابعت كردم آن را و آنچه سنّت نهاد پيغمبر - صلعم - پس اقتدا كردم آن را . ( 2 ) پس احتياج نداشتم در آن وا راى و تدبير شما ، و نه به راى و تدبير غير شما ، و واقع نشد حكمى كه نادان بوده باشم در او پس مشورت كنم با شما و [ با ] برادران من از مسلمانان ، و اگر بودى [ با من ] آن [ جهالت ] رغبت نگردانيدمى از مشورت كردن از شما و نه از غير شما . ( 3 ) و امّا
نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 90
مساهمون: خطب الإمام علي ( ع )
ص٩٠