تشريح المسائل
* مقدمة بفرمائيد استصحاب كلّى قسم ثالث چه بود ؟
اين بود كه شكّ در بقاء و يا ارتفاع كلّى مثلا حيوان و يا حدث ، بخاطر شكّ در تبادل افراد باشد . فى المثل : ما يقينا مىدانيم كه كلى انسان مثلا در ضمن فردى به نام زيد ، محقّق گرديده و باز يقينا مطلع شده و مىدانيم كه با موت اين زيد ، آن كلّى مرتفع شده است ، و لكن احتمال مىدهيم كه فرد ديگرى از اين كلّى مثلا به نام عمرو موجود شده باشد و لذا كلّى همچنان در ضمن اين فرد متحقق و مستدام باشد .
* انما الكلام در اينجا چيست ؟
اين است كه آيا استصحاب كلّى در اينجا جايز است يا نه ؟
* پاسخ شيخ انصارى ( ره ) به اين سؤال چيست ؟
باتوجّه به متن مزبور پنج صورت در آن متصوّر است :
1 - اينكه شكّ ما در بقاء كلّى مسبب باشد از اينكه :
- شايد قبل از زيد فرد ديگرى مثلا عمر و ، در خانه موجود بوده و هماكنون نيز موجود است كه در نتيجه كلّى انسان در ضمن او باقى است .
- و شايد هم اصلا نبوده كه در نتيجه كلّى هم وجود ندارد .
2 - اينكه شكّ ما در بقاء كلّى مسبب باشد از اينكه :
- شايد همزمان با ورود زيد به خانه و تحقّق كلّى انسان در ضمن او ، بكر نيز وارد خانه شده و كلّى انسان ضمن دو فرد محقّق شده باشد ، كه در نتيجه اكنون كه زيد از خانه خارج شده و يا فوت كرده است باز هم كلّى انسان به بركت وجود بكر در خانه موجود است .
- و شايد اصلا چنين نباشد كه در نتيجه با رفتن زيد ، كلّى هم منتفى شده است .
3 - اينكه شكّ ما در بقاء كلّى مسبّب باشد از اينكه :
- شايد همزمان با زوال فرد اوّل مثلا زيد ، و بلافاصله پس از او فرد ديگرى از اين كلّى مثلا بكر موجود شده و كلّى در ضمن او ادامهء حيات مىدهد .
- و شايد كه فرد ديگرى جايگزين فرد اوّل يعنى زيد ، نشده باشد كه در نتيجه كلّى نيز منتفى شده است .
* پس غرض از ( و امّا يحتمل حدوثه بعده امّا بتبدّله اليه و امّا به مجرد حدوثه . . . ) چيست ؟