ترجمه
( استدلال به صحيحهء ثالثهء زراره در حجيّت استصحاب در شكّ در رافع )
و از جملهء اين احاديث ( كه در حجيّت استصحاب در شكّ در رافع ) بدانها استدلال شده است صحيحهء ثالثه زراره است كه امام در پاسخ به سؤال او مىفرمايند : دو ركعت نماز ايستاده همراه با چهار سجده ( در هر ركعت دو سجده ) بجاى آورده درحالىكه اين دو ركعت را بايد با فاتحة الكتاب بخواند ( يعنى 2 ركعت نماز احتياط ) ، سپس تشهد بخواند و نماز را تمام كند و چيزى بر ذمّه او نيست ( يعنى كه وظيفهء شرعى را انجام داده است )
سپس خود امام عليه السّلام فرمودند : و اگر شخص نمازگزار ميان ركعت سوّم و چهارم شكّ كند ، بايد قيام كند و يك ركعت ديگر بدان بيفزايد ، آنگاه چيزى بر ذمّه او نيست .
سپس فرمودند عليه السّلام به اينكه : و نبايد يقين را با شكّ بشكند ، و نبايد شكّ را داخل در يقين بكند ، و نبايد شكّ را با يقين مخلوط كند ، بلكه بايد شكّ را با يقين بشكند و بايد عمل را با يقين تمام كند ، و بايد بنا را بر يقين بگذارد ، و نبايد در هيچ حالى از حالات به شكّ اعتنا كند .
سپس شيخ مىفرمايد : فاضل تونى در وافيه براى اثبات حجيّت استصحاب به اين حديث تمسّك كردهاند ، « 1 » كه در تمسّك به اين صحيحه تامل وجود دارد ، چونكه اگر مقصود از جمله ( قام فاضاف اليها اخرى ) ، اين باشد كه بعد از ركعت مردّد ميان سوّم و چهارم ، بدون سلام دادن برخاست و ركعت چهارم را اقامه كرد ، محصول پاسخ امام عليه السّلام اين است كه : بنا را بر اقلّ بگذارد .
اين پاسخ مخالف مذهب اماميّه و موافق با مذهب اهل سنّت است ، و با ظهور فقرهء اوّل كه فرمودند : يركع ركعتين بفاتحة الكتاب ، مخالف است . ظاهر اين فقره با ذكر فاتحه ، قرينه است بر اينكه دو ركعت جداگانه را اراده كرده است ، يعنى نماز احتياط .
و لذا مقصود اين است كه بعد از ركعت مردّد ، برخاست و ركعت مستقله اقامه نمود ، چنان كه مذهب اماميّه برآن است .
( احتمال دوم )
پس مراد از يقين ، چنان كه سيد مرتضى تصريح كردهاند و از گفتار امام عليه السّلام در اخبار احتياط كه
هامش
( 1 ) . الوافية فى اصول الفقه ، ص 206 .