فصل 11 وجوب توبه همه را فرا مىگيرد
وجوب توبه شامل همه اشخاص و احوال است ، و سزاوار نيست كه هيچ كس در هيچ حالتى از آن جدا و منفك شود ، خداى تعالى مىفرمايد :
« وَتُوبُوا الَى الله جَميعا » 24 : 31 ( نور ، 31 ) « و همگى توبه به خدا بريد » .
و اين همه كس را در همه وقت شامل مىشود . و از دلائل وجوب آن بر همگان اين است كه : هر يك از آدميان وقتى به سن تمييز و تكليف رسيد در كشور بدنش بين شهوات كه سپاهيان شياطيناند و عقل كه از گروه فرشتگان است كشمكش و نزاع در مىگيرد ، زيرا غريزه عقل در هيچ كس كامل نمىشد مگر بعد از كمال غريزه شهوت و غضب و ديگر صفات نكوهيده ، و چون بين آنها جنگ و ستيزه در گرفت ناگزير به حكم عقل و شرع سپاه خداوند بر سپاه شيطان به وسيله درهم شكستن شهوات و برگرداندن نفس از راه قهر و غلبه به صفات پسنديده و عبادات پيروز مىگردد ، و معنى وجوب توبه جز اين چيزى نيست .
و دليل ديگر بر اينكه توبه همواره و در حالى واجب است اين است كه هيچ بنده اى خالى از معصيت جوارح ( اندامها ) نيست ، و اگر در بعضى اوقات از اين گونه معصيت خالى باشد از رذائل نفس و از انديشه گناهان در دل فارغ نيست ، و اگر فرض شود كه از آن نيز خالى باشد از وسوسه شيطان و خيالات و افكار پراكنده كه دل را از ياد خدا غافل مىكند خالى نيست ، و اگر از آن نيز خالى باشد از غفلت