فصل 78 صبر بر شادى و خوشى
هر چه براى بنده در دنيا پديد آيد ، يا با خواهش و هواى نفس او سازگار است يا سازگار نيست ، بلكه او را ناخوش و ناگوار آيد ، در هر يك از اين دو حال به صبر نيازمند است . زيرا آنچه موافق خواهش و طبع اوست ، مانند تندرستى و گشادگى و فراخى اسباب دنيوى ، و نيل به جاه و مال و كثرت فرزندان و پيروان ، هر گاه صبر و خويشتندارى نكند ، و خود را از فرو رفتن در آن و فريب خوردن به آن نگاه ندارد ، سركشى و طغيان مىكند و در شادى و خوشى از حد مىگذرد ( كه انسان چون خود را بىنياز ديد طغيان مىورزد انَّ الانسانَ لَيَطغى أَن رَآه استَغنى 96 : 6 - 7 و يكى از بزرگان گفته است : « مؤمن بر بلا صبر مىكند ، و بر عافيت جز بندهء صدّيق ( راستى پيشه ) صبر نمىكند » . و يكى از اهل معرفت گفته است : ( صبر بر عافيت از صبر بر بلا سختتر و دشوارتر است « . و از اين رو بود كه چون دنيا بر صحابهء پيامبر فراخى و گشادگى نمود و تنگى معاش بر طرف شد ، گفتند : » ما به رنج و سختى مبتلا شديم و صبر كرديم ، و به فتنهء خوشى و فراخى امتحان شديم و توان صبر بر آن نداريم « . و از اين جهت خداى سبحان مىفرمايد :
يا ايّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تُلهِكُم اموالُكُم وَلا اولادُكُم عَن ذِكرِ الله 63 : 9 ( منافقون ، 9 ) « اى كسانى كه ايمان آوردهايد مالها و فرزندانتان شما را از ياد خدا مشغول نسازد » .