فصل 64 مدارك باز شناختن آنچه محبوب خداست از آنچه مكروه اوست
چون دانستى كه شكر عبارت است از به كار بردن و صرف نعمتهاى خدا در آنچه دوست دارد ، و كفران عبارت است از نقيض آن - يعنى ترك استعمال نعمتها در آنچه دوست دارد يا استعمال آنها در آنچه مكروه دارد - ، ناگزير بايد آنچه را كه خشنودى و رضاى الهى در آنهاست و آنچه مكروه و خلاف رضاى اوست شناخت ، و چيزهائى را كه محبوب اوست از چيزهائى كه مكروه اوست جدا كرد ، تا بتوان اداى شكر و ترك كفران نمود ، كه اين دو متوقف بر شناخت آن دو و جدا كردن آنهاست ، و براى اين بازشناسى دو راه هست :
يكى - شرع ، كه راه كشف جميع محبوبات و مكروهات الهى است ، كه از اوّل به واجبات و مستحبّات و از دوم به محرّمات و مكروهات تعبير مىشود . و چنين معرفتى موقوف است بر شناخت همهء احكام شرع در همهء افعال بندگان ، پس هر كه بر حكم شرع در همهء افعال خود مطَّلع نباشد ، نمىتواند حقّ شكر الهى را بجا آورد .
و ديگر - عقل و نظر كردن به ديدهء پند گرفتن ، زيرا عقل في الجمله مىتواند بعضى از حكمتها را در بعضى از موجودات دريابد ، كه خداى سبحان چيزى را در جهان نيافريد مگر اينكه در آن حكمتهاى بسيار هست ، و تحت هر حكمتى مقصود و مصلحتى است ، و اين مقصود و مصلحت همان محبوب خداى تعالى است . پس
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 310
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٣١٠