عبارات مكروه و بعضى حرام و ممنوع است .
و امّا ( لعن ) -
به معنى راندن و دور كردن از خداى تعالى است و بنابراين بىشك مذموم است . لعن كردن جايز نيست مگر در مورد كسى كه متّصف به صفتى باشد كه به نصّ شريعت موجب دورى از خداست . لعن كردن در اخبار سخت مذموم شمرده شده است .
رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم فرمود : « المؤمن ليس بلعّان ، »
« مؤمن لعن كننده نيست . » از امام باقر عليه السّلام روايت شده است كه : « روزى رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم ضمن خطبه اى فرمود : مىخواهيد بدترين شما را معرّفى كنم ؟ گفتند : آرى اى رسول خدا فرمود : كسى كه عطاى خود را از ديگران منع مىكند ، بندهء خدا را مىزند ، و تنها سفر مىكند . مردم گمان كردند كه خدا كسى را بدتر از اين نيافريده ، سپس فرمود :
مىخواهيد بدتر از اين را به شما معرّفى كنم ؟ گفتند : آرى ، فرمود : دشنام دهندهء لعن كننده كه هر گاه نام مؤمنان نزد او ياد شود آنان را لعن كند و وقتى نام او به ميان آيد مؤمنان لعنش كنند . » و حضرت باقر عليه السّلام فرمود : « چون لعنت از دهان گوينده اش بيرون آيد ميان او و شخصى كه به او لعنت شده رفت و برگشت مىكند اگر آن شخص سزاوار لعن باشد به او تعلَّق مىگيرد و اگر نباشد به صاحبش برمىگردد » .
از آنجا كه لعن عبارت است از حكم به دورى از خدا يا دورى خواستن براى كسى از خدا ، اوّلى غيب است كه جز خدا كسى بر آن آگاه نيست ، و دومى جايز نيست جز در مورد كسى كه متّصف به صفتى باشد كه او را از خدا دور مىكند .
بنابراين لعن كردن كسى جايز نيست مگر اينكه صاحب شرع لعن او را تجويز كرده باشد . و آنچه در شرع تجويز شده لعن بر كافران و ظالمان و فاسقان است ، چنان كه در قرآن وارد شده است . بنابراين شكَّى در جواز لعن با لفظ مطلق و به طور عموم نيست چنان كه گوئى : لعنت خدا بر كافران . يا به صورتى كه مخصوص بعضى از اصناف كافران باشد .
امّا راجع به شخص معيّنى كه يقينا متّصف به صفت كفر يا ظلم يا فسق باشد لعن او حقّا جايز است . و امّا اينكه بعضى گفتهاند كه لعن كسى جايز نيست مگر اينكه از طرف شرع ثابت شده باشد مانند فرعون و أبو جهل ، زيرا هر شخص معيّنى
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 385
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٣٨٥