جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 370

خود را از آن نهى مىكند و مىفرمايد : « وَلَوْ كُنْتَ فظَّا غَليظَ الْقَلبِ لأنفَضّوا مِن حَوْلِكَ » 3 : 159 . ( آل عمران ، 159 ) « اگر درشتخو و سختدل بودى از دور تو پراكنده مىشدند » . و از سلمان روايت شده است كه گفت : « هر گاه خدا بخواهد بنده اى را هلاك كند حيا را از او مىگيرد ، و چون حيا از او گرفته شد جز خيانتكار و خيانت شده خدا را ملاقات نخواهد كرد ، و چون خائن باشد امانت از او مىرود ، وقتى امانت از او رخت بربست جز بدخوى سختدل خدا را ديدار نكند ، و چون چنين باشد بند ايمان از گردنش جدا مىشود و چون بند ايمان از او گسست جز شيطانى ملعون ( دور از رحمت خدا ) به ملاقات خدا نرود » . از اين سخن برمىآيد كه اهل غلظت و درشتخوئى در حقيقت شيطان است . پس بر هر عاقلى واجب است كه كاملا از آن احتراز جويد و در هر كارى كه مىخواهد بكند و هر سخنى كه مىخواهد بگويد در آن بينديشد ، تا خود را از غلظت و بدخوئى نگه دارد ، و فضيلت مدارا و رفق را به ياد آورد ، و خود را و لو به تكلَّف بر آن بدارد تا ملكهء او گردد و آثار عنف بكلَّى از او زايل شود . پيوست ( فضيلت رفق و نرمى ) اخبار دربارهء فضيلت رفق و مدارا بيشمار است ، و ما در اينجا به قسمتى از آنها اشاره مىكنيم ، پيغمبر اكرم صلَّى الله عليه و آله و سلَّم فرمود : « لو كان الرّفق خلقا يرى ، ما كان فيما خلق الله شيء أحسن منه » . « اگر رفق مخلوقى مىبود كه ديده مىشد ، در ميان مخلوقات خدا از او نيكوتر نبود » . و نيز فرمود : « انّ الله رفيق يحبّ الرّفق ، و يعطى على الرّفق ما لا يعطى على العنف ( 1 ) » . « خدا مهربان و صاحب رفق است و كسى را كه چنين باشد دوست دارد