مىدارد ، و چگونه به امّت خود طريق احتراز از تهمت را مىآموزد ، تا آنجا كه حتّى عالم پارساى معروف به تقوى و ديندارى نپندارد كه مردم جز گمان نيك به او نمىبرند ، و اين باعث خودستائى و غرور او نشود ، زيرا آنچه دربارهء سرور و اشرف انبياء امكان دارد دربارهء ديگرى چگونه امكان ناپذير است ، هر چند به درجهء بالاى علم و ورع رسيده باشد . سرّ مطلب اين است كه : آدمى هر چند پارسا و عالم باشد مردم همه او را يكسان و به يك نظر نمىبينند ، بلكه اگر بعضى او را به ديدهء رضا و احترام مىنگرند بعضى ديگر با چشم دشمنى و نفرت نگاه مىكنند :
و عين الرّضا عن كلّ عيب كليلة و لكنّ عين السّخط تبدى المساويا
چشم رضا و دوستى از ديدن هر عيبى ضعيف و ناتوان است امّا چشم نفرت و دشمنى بديها را ظاهر مىكند و هر دشمن حسودى جز با چشم دشمنى نمىنگرد ، خوبيها را مىپوشاند و بديها را جستجو مىكند ، و هر آدم بدى به ديگران جز گمان بد نمىبرد ، و هر معيوب رسوائى ديگران را عيبناك و رسوا مىخواهد و عيوبشان را در ميان مردم ظاهر مىكند ، به دو جهت : يكى اينكه بلا و مصيبت وقتى شايع و عمومى شد بى اهمّيّت و عادى مىگردد و ديگر اينكه زبان مردم از او كوتاه مىشود . پس بر هر مؤمنى لازم است كه خود را از موضع تهمت دور نگه دارد تا مردم به او گمان بد نبرند ، كه در اين صورت شريك گناه آنان خواهد بود ، زيرا هر كه سبب معصيت ديگرى شود او هم در گناه با او شريك خواهد بود ، و از اين رو خداى تعالى فرمود :
« وَلا تَسُبُّوا الَّذينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ الله فَيَسُبُّوا الله عَدْوا بِغَيرِ عِلمٍ » 6 : 108 ( انعام ، 108 ) « [ بتها و معبودهاى ] كسانى را كه غير خدا را مىخوانند دشنام مدهيد كه از دشمنى و نادانى خدا را دشنام دهند » .
و رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله فرمود : « چگونه مىبينيد كسى را كه پدر و مادر خود را دشنام گويد ؟ گفتند : آيا ممكن است كسى پدر و مادر خود را دشنام گويد ؟ فرمود :
آرى پدر و مادر ديگرى را دشنام دهد تا او هم پدر و مادر او را دشنام دهد » .
راه علاج سوء ظن ، اين است كه - بعد از ملاحظهء فساد آن و تذكَّر شرافت