نمىتوانند در آن گام نهند . و طريق تحصيل اين صفت - بعد از يادآورى شرافت آن - اين است كه در مواظبت بر آثار و لوازم آن و اجتناب از امور منافى آن بكوشد تا بتدريج آن را به دست آورد .
تتميم ( ثبات و پايدارى اخصّ از بزرگى نفس است )
ثبات و پايدارى اخصّ از بزرگى نفس است ، و آن ملكهء اقدام و تحمّل در كارهاى هول انگيز و مقاومت در برابر سختيها و رنجهاست ، به طورى كه انكسار و شكستگى در آدمى راه نيابد ، هر چند مشكلات سخت و زياد باشد . و ضدّ آن اضطراب بهنگام سختيها و شدايد است . و از نمونه هاى ثبات ، ثبات در ايمان است ، و آن اطمينان و آرامش نفس در عقايد است به نحوى كه با شبهات متزلزل نشود ، خداى تعالى مىفرمايد :
« يُثَبِّتُ الله الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَولِ الثّابِتِ فِى الحَيوةِ الدّنيا وَفِى الآخِرَةِ » 14 : 27 ( إبراهيم 27 ) « خداوند كسانى را كه ايمان آوردهاند به گفتار [ و اعتقاد ] استوار بر جاى و ثابت قدم مىدارد ، هم در زندگانى دنيا و هم در آخرت » .
و اين اطمينان و آرامش از شرايط كسب كمال و اعمال فاضله است ، زيرا تا نفس بر معتقدات خود دربارهء مبدأ و معاد بر جاى و مستقر نباشد عزمى كه او را به تحصيل نتايج آنها مىرساند حاصل نخواهد شد . پس كسى كه چنين پايدارى و ثباتى ندارد او را بر هيچ يك از اعمال فاضله ثابت قدم نخواهى يافت ، بلكه او :
« كَالَّذِى اسْتَهْوَتْه الشَّياطينُ فِى الأرضِ حَيْرانَ » 6 : 71 . ( انعام 71 ) « همچون كسى ( است ) كه شيطانها او را در زمين از راه بيرون بردهاند و سرگردان مانده » .
و كسى كه به چنين صفتى متّصف باشد همواره بدون سستى بر آنها مواظبت خواهد نمود . و عدم اين ثبات و استقامت به سبب عدم بصيرت و يا ضعف نفس است . پس
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 321
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٣٢١