كه صاحب آن به مرتبهء پست راضى نمىشود ، و براى تحصيل مراتب عالى و امور متعالى دامن همّت به كمر مىبندد . و در جوهر انسان و طبيعت او اين هست كه در طلب هر چه بكوشد بدان دست يابد :
« وَالَّذِينَ جاهَدُوا فينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا » 29 : 69 ( عنكبوت 69 ) « كسانى كه در راه ما كوشش كردهاند راههاى خويش به ايشان مىنمائيم » .
هر كه در طلب چيزى بر آمد و كوشش كرد البتّه آن را مىيابد . و از نمونه هاى نتايج علو همّت شهامت است ، و آن عبارت است از حريص بودن آدمى بر دست يافتن به كارهاى بزرگ و به انجام رسانيدن آنها به اميد نام و ياد نيك كه با گذشت روزگار باقى بماند . و از آنهاست :
بىغيرتى و بىحميّتى
و آن عبارت است از كوتاهى و اهمال در محافظت آنچه نگاهبانى آن لازم است ، از دين و عرض ( ناموس و آبرو ) و اولاد و اموال . و آن از نتايج كوچكى و ضعف نفس است و از مهلكات بزرگ به شمار مىرود . و گاه به ديّوثى و قيادت منجر مىشود .
رسول خدا صلَّى الله عليه و آله و سلَّم فرمود : « إذا لم يغر الرّجل فهو منكوس القلب » ،
« دل مرد بىغيرت سرنگون است » . ( يعنى بر خلاف خوى انسانى است ) و نيز فرمود :
« اگر مردى دربارهء همسر خود چيزى منافى غيرت ببيند و به غيرت نيايد خداوند مرغى را مىفرستد كه آن را قندر گويند و چهل روز بر در خانهء او مىنشيند و بانگ برمىآورد كه خدا غيور است و هر صاحب غيرت را دوست دارد . اگر آن مرد به غيرت آمد و آنچه منافى غيرت است از خود دور كرد كه خوب ، و گر نه پرواز مىكند و بر سر او مىنشيند و فرياد مىكند و پرهاى خود را بر چشمهاى او مىزند و مىپرد ، و بعد از اين روح ايمان از آن مرد جدا مىشود و ملائكه او را
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 323
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٣٢٣