ناقص روىگردان شويم .
* جناب شيخ چرا در احد المحتملين قادر بر احتياط كامل نيستيم ؟
زيرا احتياط كامل بدين معناست كه شما هم در ظهر قصد قربت كنى هم در جمعه ، هم در ظهر قصد وجه كنى ، هم در جمعه .
لكن قصد قربت در هر دو محتمل و يا قصد وجه در هر دو طرف مستلزم تشريع است .
پس : احتياط كامل در اينجا ميسور ما نمىباشد .
* جناب شيخ حال كه احتياط كامل ممكن نيست ، چه بايد كرد ؟
هر دو طرف را بجا آوريد ، لكن در هر دو بخصوصه و علىحده قصد وجه و قصد قربت نكنيد بلكه در هر دو قصد قربت و قصد وجه به او بصاحبه بكنيد تا لا اقل از يك جهت و در يك طرف احتياط شود .
حال : آيا اين بهتر است كه شما هزاران احدهما محتملين را بجا آورى به احتمال وجوب و مقرّب بودن و يا اينكه هر دو را بجا آورى لكن در هر دو قصد قربت و قصد وجه بخصوصه نكنيد ؟
مسلما خواهيد گفت :
هر دو را بجا آوريم بهتر است ، چرا كه حد اقل مطمئن مىشويم كه واجب واقعى را در ضمن اين دو ، در خارج ايجاد كردهايم .
منتهى ، قصد القربة بخصوصه و قصد الوجه بخصوصه نكردهايم ، لكن از يك جهت احتياط كردهايم .
* جناب شيخ از كدام جهت احتياط كردهايم ؟
از جهت احراز وجود خارجى عمل ، چرا ؟
زيرا يكى از اين دو مشتبه ، واجب واقعى است و من كه هر دو را خواندم مطمئن مىشوم كه واجب واقعى در ضمن انجام اين دو محتمل ، محقّق شده است .
امّا : وقتى شما به احد محتملين اكتفاء مىكنى از كجا مىتوانى يقين حاصل كنى كه اين طرفى را كه تو انجام دادهاى پيكرهء همان واجب واقعى است ؟ و از يك جهت احتياط كردهاى ؟
حال از شما مىپرسم كه كدام يك از اين دو راه بهتر است ، بطور كلّى بىاحتياطى كردن يا اينكه از يك جهت احتياط كردن ؟ حتما خواهيد گفت دوّمى بهتر است .
از طرف ديگر :
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 92
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٩٢