3 - دفع عقاب محتمل عقلا واجب است .
پس : عقل حكم مىكند به وجوب اتيان هريك از دو طرف شبهه در ظاهر .
منتهى از باب مقدمهء علميه كه بالاجماع واجب است .
حال :
از آنجا كه ميان حكم عقل و حكم شرع ملازمه هست ، از اين حكم عقلى ، يك وجوب شرعى ظاهرى و مقدّمى استكشاف مىشود . در نتيجه : هريك از دو نماز را :
1 - به نيّت همان وجوب ظاهرى انجام مىدهيم ، لكن از باب اينكه : كلّ واجب مقرّب الى اللّه تعالى
2 - به هركدام نيز قصد قربت مىكنيم .
* اگر سؤال شود چرا اتيان هر دو نماز در اينجا تشريع به حساب نمىآيد چه پاسخ مىدهيد ؟
مىگوئيم : درست است كه هر دو ظاهرا واجباند ، لكن در واقع يكى از آن دو واجب مىباشد .
* مراد از ( ان ينوى بكلّ منهما حصول الواجب به ، او بصاحبه تقربا . . . ) چيست ؟
بيان طريق دوم جهت حلّ مسئله مورد نظر است مبنى بر اينكه :
به هريك از دو نماز جداگانه نيّت وجوب و قصد قربت مىكنيم ، بلكه به مجموع آن دو چنين نيتى بكنيم ، بدين معنا كه :
1 - وقتى مىخواهيم جمعه را بجا آوريم بايد اينگونه نيت كنيم كه ، جمعه را مىخوانم به منظور ، به واسطهء آن و يا به واسطهء نماز ظهرى كه بعدا بجا مىآورم آن واجب واقعى در خارج تحقق يابد قربة الى اللّه .
2 - و هنگامى كه مىخواهيم ظهر را بجا آوريم مىگوئيم : نماز ظهر را بجاى مىآورم تا اينكه واجب واقعى به واسطهء آن و يا به واسطهء رفيق آنكه قبلا بجا آوردم محقق و امر مولى امتثال شود قربة الى اللّه .
* مراد از ( ملخّص ذلك ) چيست ؟
اينست كه : اگر بخواهيم نيّت طولانى فوق را كوتاهتر شود ، مىگوئيم : ظهر را بجا مىآورم احتياطا قربة الى اللّه و هكذا جمعه را مىخوانم احتياطا قربة الى اللّه .
نكته : مراد از احتياط در اينجا ، همان احراز واقع و رسيدن به آن مىباشد ، در واقع احتياطا جايگزين آن عبارت طولانى مىشود .
* حاصل اين طريق در پاسخ به اشكال و سؤال مورد نظر چيست ؟
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 82
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٨٢