ادلّهء برائت به ما مىگويند كه هركجا را كه نمىدانى ، برائت جارى كن ، ما نيز در اينجا خصوص كلّ منهما را نمىدانيم ، پس برائت جارى مىكنيم .
منتهى نه در هر دو چرا كه عرفا معصيت است ، بلكه در يكى جارى مىكنيم .
3 - و امّا وجه سوّمى كه در اينجا بدان تمسّك كردهاند اينست كه :
چون عبادت قصد وجه و قصد قربت مىخواهد ، چگونه مىشود هم ظهر خواند ، هم جمعه و با هر دو تا قصد قربت و قصد وجه كنى ؟
در نتيجه مىگويد : يكى را بجاى آر با قصد قربت و قصد وجه ، منتهى هريك را كه خواستى بجاى آور .
چرا يكى را ؟
زيرا : 1 - اتيان هر دو و جريان قصد وجه و قصد قربت در هر دو مستلزم تشريع است چرا كه در واقع يكى واجب است و نه دو تا .
2 - از طرفى هم اگر قصد وجه و قصد قربت نكنى ، عبادت محقّق نمىشود .
و لذا : در حل اين مسئله مىگويد : يكى را انتخاب كرده با قصد وجه و قصد قربت بجاى آور .
* پاسخ شيخ به اشكال مزبور چيست و نظرش راجع به اين راهحلها چه مىباشد ؟
پاسخها و راهحلهاى مزبور را رد كرده و در مقابل اين سؤال كه چگونه هم ظهر مىشود خواند ، هم جمعه و اينكه نيّت الوجه و نيّت القربه را چه بايد كرد مىگويد :
- براى احراز قصد وجه و قصد قربت دو طريق وجود دارد :
طريق اوّل اينكه : به هريك از ظهر و جمعه جداجدا هم قصد وجه جزمى كنيم ، هم قصد قربت جزمى يعنى :
1 - ظهر را كه شروع مىكنيم اينگونه نيّت كرده مىگوئيم : نماز واجب ظهر بجا مىآورم قربة الى اللّه
2 - جمعه را نيز جداگانه و با همان خصوصيات نيت كرده مىگوئيم :
نماز واجب جمعه بجا مىآورم قربة الى اللّه .
* دليل اين وجه و طريق چيست ؟
اينست كه :
1 - مكلف علم اجمالى دارد كه احدهما ( ظهر يا جمعه ) در واقع واجب است .
2 - آنجا كه علم اجمالى به وجوب احدهما هست ، ترك هريك از دو طرف احتمال عقاب دارد .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 81
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٨١