مقدارى از نماز ما به خارج وقت مىافتد و لذا همهء اجزاء را در وقت خودش درك نمىكنيم .
و لذا اگر بخواهيم همهء اجزاء نماز را در وقت خودش درك كنيم بايد از خير وضو گذشته به تيمّم اكتفا كنيم ، حال سؤال اينست كه كدام يك از اين دو صورت مقدّم است ؟
و يا فى المثل : شرط خواندن زيارت عاشورا اتّحاد مجلس است و لكن شخصى قادر بر خواندن تمام آن در يك مجلس نيست و لذا : امر دائر مىشود ميان رعايت شرط اتحاد مجلس و انجام اجزاء در دو مجلس .
اگر شرط اتحاد مجلس را رعايت كند مقدارى از اجزاء زيارت را به دليل عدم تمكنش از دست مىدهد .
و اگر بخواهد اجزاء را كامل كند لكن نه در مجلس واحد بلكه در دو مجلس و يا در راه و غيره ، شرط را از دست مىدهد .
در اينجا چه بايد بكند و كداميك از اين دو صورت مقدّم است ؟
* مراد از ( فالظّاهر تقديم ترك الشرط ، فيأتى . . . ) چيست ؟
پاسخ جناب شيخ است به سؤال فوق و لذا مىفرمايد : در دوران امر ميان ترك شرط و ترك جزء ، ترك شرط اولويّت دارد . زيرا :
1 - ترك جزء موجب از بين رفتن اصل موصوف ، مأمور به و مركب است .
2 - لكن ترك شرط موجب از بين رفتن وصفى از اوصاف مأمور به است .
و لذا : از بين رفتن وصف اولى از فوات موصوف است .
* پس مراد از ( و يحتمل التخيير ) چيست ؟
اينست كه احتمال دارد فقيهى حكم به تخيير كند ، بدين معنا كه ما مخير هستيم بين ترك شرط و ترك جزء و لذا آن اولويتى كه ذكر شد يك اولويّت ظنيّهء استحسانيهء فاقد ارزش است .
* فرع دوم چيست ؟
اينست كه : در برخى از موارد ، شارع مقدّس براى مأمور به مركب يك بدل اضطرارى قرار داده است كه در هنگام ضرورت جاى مأمور به را مىگيرد .
فى المثل : فرموده است : و ان لم تجدوا ماء ، فتيمّموا صعيدا طيّبا . . . .
اگر به آب دسترسى پيدا نكرديد ، پس با خاك پاك ( بدل از وضو ) تيمم كنيد .
حال سؤال اينست كه : اگر در موردى ما از انجام وضوى كامل عاجز شديم و لكن قادر بر وضوى ناقص ( مثلا جبيرهاى ) هستيم ، آيا مىتوانيم بگوئيم كه وضوى ناقص مقدّم بر بدل
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 639
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٦٣٩