مىباشد ؛ بااينحال هيئت اتصالى مركب داخل است ؛ امّا داخل بودن آن در مركب مثل بقيّه اجزاء نيست كه در عرض آنها باشد ، بلكه هيئت اتّصالى چيزى است كه وجود آن در مركب معتبر است ، مثل نخى كه اجزاى پراكنده را منظم مىكند و بعضى را به بعضى ديگر متصل مىنمايد ، كه به جا آورندهء مركب ، از اول آن تا آخرش در مركب داخل است ، حتى در سكونهايى كه ايجاد فاصله مىنمايد .
نكته مزبور نيازمند دليلى است كه برآن دلالت كند ، محققا در نماز دليل برآن دلال دارد چرا كه نماز به حسب باور ذهنى و ثابت پيروان شريعت ، دستورى است كه از اول تا به آخر آن استمرار دارد ، كه نمازگزار با تكبير در آن داخل ، و با سلام از آن خارج مىشود هر نمازگزار خود را داخل در نماز و مشغول به آن مىبيند ؛ حتى در سكونهاى نماز .
سپس مىفرمايد : آيا نمىبينى كه تعبيرهاى موجود در باب بطلان نماز ، قطع و نقص است كه مثلا گفته مىشود : فلانى نمازش را قطع كرد و يا نقص كرد .
از اين تعبيرها كشف مىشود كه به حسب باور ثابت ذهنى آنها ، نماز چيزى است كه داراى اتصال و امتداد مىباشد و قابليّت قطع و نقص را دارد . اين تعبير چيزى است كه پيروان شريعت ، هر طبقهاى از طبقهء قبلى و هر نسلى از پيشينيان خود فرا گرفته ، تا آنجا كه اين فرا گرفتن به صاحب شريعت مىرسد ، و روايات مستفيض برآن دلالت مىكند كه از تعدادى از باطلكنندههاى نماز تعبير به ( قواطع ) شده است . و اگر هيئت اتصالى در نماز معتبر نباشد ، تعبير به ( قطع ) و ( قاطع ) ، پسنديده نيست « 1 »
سپس در تعارض ميان قاعده و دليل در مسئله مىفرمايند : مقتضاى قاعده در مسئله زياد كردن جزء در عبادت ، برائت از مانعيّت آن و صحيح بودن عبادت است ؛ درحالىكه مقتضاى دليل در خصوص برخى از مركّبها مثل نماز ، اينست كه زيادى ، موجب بطلان آن است ، زيرا اخبار مستفيض دلالت دارند كه با زياد كردن جزئى در نماز واجب ، باطل مىشود ، چنان كه از امام صادق عليه السّلام روايت شده كه فرمودند :
من زاد في صلاته فعليه الاعادة « 2 » .
و از امام محمد باقر عليه السّلام روايت شده كه فرمودند : اذا استيقن انّه زاد في صلاته المكتوبة ، لم يعتدّ
هامش
( 1 ) . انوار الهداية ، ج 2 ، ص 353 - 355 .
( 2 ) . وسائل الشيعة ، ج 8 ، ص 231 ، ح 2 .