* پس مراد از ( و قد يستدلّ على البطلان : بانّ الزيادة تغيير للهيئة . . . ) چيست ؟
اينست كه گاهى به عقيدهء برخى از جمله محقّق اوّل استدلال شده بر اينكه اين دو قسم از زيادى نيز مبطل عملاند .
* كيفيت استدلالشان را بنويسيد ؟
اين زيادت مغيّر هيئت نماز بودن است ( صغرى )
هر چيزى كه مغيّر عبادت باشد مبطل است . ( كبرى )
پس : اين نوع از زيادى مبطل نماز است . ( نتيجه )
* مراد از ( و فيه نظر ) چيست ؟
اشكال جناب شيخ است بر رأى و نظر فوق مبنى بر اينكه :
ما دو رقم هيئت صلاتيّه داريم :
1 - هيئت شرعيّهاى كه مورد نظر شارع است .
2 - هيئت عرفيهاى كه متعارف ميان نمازگزاران است .
حال : مراد شما از اينكه زيادى مغيّر هيئت صلاتيه است ، كدام يك از اين دو هيئت است ؟
اگر مرادتان هيئت شرعيّه باشد ، صغراى شما غير قابل قبول است چرا كه هذا اوّل الكلام و عين الدّعوى ، و هنوز ثابت نشده كه آيا با اين زيادت هيئت شرعى صلاة تغيير مىكند يا نه ؟
و اگر مرادتان هيئت معهوده و متعارفه ميان نمازگزاران است ، كليّت كبراى شما غلط است ، اگرچه صغراى استدلالتان تام است ، چرا كه ما قبول نداريم كه تغيير هيئت عرفيّه مبطل باشد مگر اينكه منجر شود به تغيير هيئت شرعى .
پس : اين استدلال جناب محقق اول و . . . قابل قبول نيست .
* مراد از ( و نظير الاستدلال بهذا للبطلان فى الضّعف : الاستدلال . . . ) چيست ؟
شيخ مىفرمايد :
برخى كه در مدّعا با ما موافق هستند در استدلال راه ديگر را رفتهاند و براى حكم به صحت و عدم بطلان به استصحاب صحت تمسّك كردهاند و گفتهاند :
1 - قبل از تحقق اين زيادت قطعا عبادت ما صحيح بود .
2 - پس از زيادت اين زيادت شك مىكنيم در بقاء صحت
در نتيجه : استصحاب مىكنيم بقاء صحت را
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 490
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٤٩٠