* به عنوان مقدمهء دوم بفرمائيد آيا هر زيادى جزئى مورد بحث هست يا نه ؟
خير ، هر زيادة الجزئي مورد بحث نيست بلكه زيادت الجزئى مورد بحث است كه داراى دو شرط ذيل باشد :
1 - بايد آن جزء زايد از جنس مزيد عليه و يا به عبارت ديگر همسنخ مأمور به باشد مثل :
سجده كه از جنس سجدهء نماز است و هكذا ركوع و . . . .
بنابراين جزء زائد غير مجانس و غير همسنخ با مأمور به مثل : بازى با ريش ، يا شكستن انگشتها و . . . مورد بحث ما نيستند .
2 - اگر اين جزء زائد مجانس و همسنخ با مأمور به است بايد زياد كردنش به قصد جزئيّت باشد و الّا اگر بدون قصد جزئيت انجام شود مبطل نمىباشد .
فى المثل : حين نماز شما ، شخصى مشغول تلاوت قرآن است و به آيهء سجده در يكى از سور عزائم مىرسد ، اگر شما يك سجده به عنوان امتثال اين فرمان اضافه كنيد اشكالى ندارد و لكن اگر يك سجده به عنوان سجده واجب و جزئيّت اضافه كنيد مبطل است .
* به عنوان مقدّمهء سوم بفرمائيد زياد كردن جزء به قصد جزئيت بر چند نوع است ؟
بر سه نوع است :
1 - گاهى شما جزئى را در نماز اضافه مىكنيد به قصد اين كه اين جزء زائد علاوه بر مزيد عليه ، مستقبلا جزئيّت داشته باشد .
اين نوع زيادت مثل اينست كه شما معتقد باشيد كه در هر ركعت از نماز دو ركوع واجب است و در نتيجه دو ركوع به جا آوريد .
حال اين اعتقاد شما چه شرعا باشد يعنى از روى جهل مركب و برداشت نادرست از طرق معتبره و چه تشريعا باشد يعنى از روى برداشت نادرست از طرق نادرست و غير معتبره .
2 - و گاهى قصد شما از افزودن فلان جزء اينست كه : زائد و مزيد عليه يك جزء باشند .
فى المثل : شما شرعا و يا تشريعا معتقد هستيد كه در هر ركعت آنكه واجب است جنس و كلّى ركوع است كه هم قابل صدق بر يك فرد از آن است و هم قابل صدق بر افراد متعددى از ركوع مىباشد . به نحوى كه از انجام متعدد آنهم يك امتثال حاصل مىشود .
3 - و گاهى هم شما جزء زائد را به قصد بدليّت از مزيد عليه مىآوريد ، يعنى جزئى را مىآوريد ، سپس به دلخواه آن را ناديده گرفته ، جزء ديگرى را به جاى آن انجام مىدهيد .
فى المثل : در ركعت اوّل و يا دوّم نماز شروع به خواندن سورهاى مىكنيد و در اثناء يا اتمام آن
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 482
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٤٨٢