يعنى : همانطور كه اصول عمليّه در رابطهء با شك داراى ارزش بوده و قابل استفادهاند ، اصول لفظيّه نيز در رابطهء با شك داراى ارزشاند و قابل استفاده و اجرا .
* جناب شيخ چرا اصالة التخيير در اينجا مقدم است بر اصالة الاطلاق أقيموا الصلاة ؟
زيرا : تمسّك به اصالة الاطلاق در جائى است كه ما شك مىكنيم كه آيا فلان مطلق قيدى خورده است يا نه ؟ و حال آنكه در ما نحن فيه شكّى وجود ندارد . دو حديث متعارض در رابطهء با جزئيت سوره براى نماز وارد شده است ، كه قاعدهء اذن فتخير مىگويد : يكى از آن دو را اختيار كن اختيار احد المتعارضين جائى براى شك در رابطهء با قيد بودن چيزى نمىگذارد .
چرا ؟ زيرا :
- اگر آن خبرى را اختيار كنيم كه سوره را جزء نماز مىداند ، نتيجهاش اين مىشود كه أقيموا الصلاة مقيّد به سوره است ، پس شكى نسبت به آن باقى نمىماند بلكه يقين حاصل مىشود به اينكه سوره قيد نماز است .
- و اگر آن خبرى را اختيار كنيم كه جزئيت سوره را از نماز نفى مىكند ، باز در اينجا يقين حاصل مىشود كه سوره جزء نماز نيست و شكى باقى نمىماند .
درهرصورت :
هريك از دو حديث را كه اختيار كنيم حالت شك از بين مىرود ، چرا كه يا آن حديثى را اختيار كردهايم كه سوره را قيد نماز مىداند و يا حديثى را اختيار كردهايم كه سوره را قيد نماز نمىداند و در هر دو صورت يقين جاى شك را مىگيرد .
پس : اذن فتخيّر موضوع اصالة الاطلاق را كه شك در تقييد بود از بين مىبرد .
* چرا اصالة التخيير بر اصول عمليه مقدم است ؟
زيرا : اصول عمليه از جانب شارع مقدس براى كسى جعل شده است كه دليل اجتهادى در دست ندارد و حال آنكه اذن فتخيّر براى چنين كسى دليل اجتهادى مىسازد . چرا كه مىگويد :
انگشت روى احد خبرين بگذار و به آن عمل كن اين مىشود دليل كسى كه داراى دليل اجتهادى شد ، ديگر نيازى به دليل فقاهتى ندارد .
* آيا به نظر شيخ اين اصالة التخييرى هم كه در خبرين متعارضين مطرح است بر اصول عمليه و اصول لفظيّه مقدّم است ؟
بله ، اين اصالة التخيير و يا به تعبير ديگر اذن فتخيّر در خبرين متعارضين نيز بر اصالة الاطلاق و اصالة البراءة او الاحتياط مقدم است .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 376
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٣٧٦