باب اول در ادبهاى سفر از اول حركت تا آخر باز گشتن و در نيت سفر و فايدهء آن
( 1 ) و در اين باب دو فصل است .
فصل اول - در فايدههاى سفر و فضيلت و نيت آن
( 2 ) بدان كه سفر نوعى حركت و مخالطت است . و در آن فايدهها و آفتهاست ، چنان كه در « كتاب صحبت و عزلت » ياد كردهايم . و فايدههايى كه باعث سفر است يا گريختن است و يا جستن . چه مسافر را يا از مقام خود مزعجى باشد ، كه اگر آن نيستى او را مقصدى نبودى كه سوى آن سفر گزيدى ، و يا مقصدى و مطلبى باشد ، و يا كارى است كه از نكايت آن گريزد : يا در دنيا باشد ، چون طاعون و و با كه در شهرى ظاهر شود . با ترس كه سبب آن فتنهاى و خصومتى بود ، يا گرانى : و آن يا عام باشد چنان كه ياد كرديم ، و يا خاص چنان كه در شهرى كسى را برنجاند و از آن شهر بگريزد . و يا در دين باشد ، چنان كه در مال و جاه و اتّساع اسباب كه وى را از تجرد براى خداى تعالى مانع باشد مبتلا گردد ، پس خواهد كه از آن گريزد و غربت و خمول اختيار كند ، و از توسع در مال و جاه احتراز واجب بيند ، يا از شهرى كه كسى را به قهر و عنف سوى بدعت خوانند ، و يا به اكراه و إجبار عملى در گردن وى كنند كه مباشرت آن روا نباشد و او از آن خلاص طلبد .
اما كارى كه در سفر آن را مىطلبد يا دنياوى باشد ، چون مال و جاه ، و يا دينى . و دينى يا