سهم يحيى نحوى در ويرايش جوامع و نيز تفسير آثارى كه نزد اسكندرانىها شناخته بوده شايان توجه است .
منابع : ابن نديم ، 255 - 254 ؛ ابن قفطى ، حكماء ، 357 - 354 ؛ ابن ابى اصيبعه ، 1 / 105 ؛ اشتاين اشنايدر ، « يوهانس فيلوپونوس و عربها » « 1 » ، در :
Mem . de L'Acad . Imp . des Sciences , St . Petersburg
، دورهى سوم ، ج 13 ، ش 4 ، 1869 م ، ص 176 - 152 ؛ مايرهوف ، همانجا .
آثار :
[ 471 ] 1 . تاريخ الأطبّاء ( ؟ ) [ 5258 ]
قسمت اعظم آن در تاريخ الأطبّاء اسحاق بن حنين ، و در آثار ابن نديم ، مبشّر بن فاتك ، ابن قفطى ، ابن ابى اصيبعه و ديگران آمده است ( نك : روزنتال ، در :
Oriens
، 7 / 1954 م / 55 به بعد ) .
[ 472 ] 2 . كتاب التّراييق لجالينوس بتفسير يحيى النحوى [ 5259 ]
بايد تحقيق كرد كه كداميك از آثار اصيل و جعلى جالينوس ( نك : پيش از اين ، ص 175 ) تفسير شده است . حدس مايرهوف ( همان ، ص 16 ، 21 ) مبنى بر اينكه اين كتاب همان اثر اصيل جالينوس يعنى پادزهر
( De antidotis )
است مسلم نيست .
نسخه : بيروت ، كتابخانهى سن ژوزف 283 ( 30 گ ، ق 12 ه ) ؛ قاهره ، دار الكتب ، طب 166 ( 47 گ ، 995 ه ، نك : فهرس المخطوطات ، 3 ( 2 ) / 46 - 45 ) ، همچنين ، نك : مايرهوف ، همان ، 16 به بعد ؛ حلب ، جدّ ( نك : سباط ، فهرس ، 1 ، 70 ، ش 569 ) ؛ وين 1462 ( 31 گ ، ق 8 ه ) ؛ سن پترزبورگ
Petropolit Bibl Imp . 123
( ق 7 ه ) ؛ نك : ديلس ، 1 / 99 .
[ 473 ] 3 . تفسير كتاب النبض الصغير [ 5260 ]
ترجمهى ابو عثمان سعيد بن يعقوب دمشقى .
نسخه : آلوارت 6230 ( 93 گ ، 590 ه ) .
نقلقولهايى از آن در الحاوى ، 7 / 199 ؛ 17 / 50 - 44 . از اين كتاب در الحاوى ( 16 / 52 ) با عنوان تفسير لطثرون نيز ياد شده است ، زيرا جالينوس كتاب كوچك خود را دربارهى نبض براى توثراس نوشته است ( نك : ترجمههاى آثار جالينوس ، ش 5 ) .
هامش
- محافل مربوط به عرفان و جادوگرى در زاويهى جنوب شرقى مديترانه سرچشمه گرفته باشند . همهى اين آثار مجعول در آن منطقه پديد آمده ، و توسط مسيحيان شام ، نخست به زبان سريانى و سپس ، به زبان عربى ترجمه شده و به مراكز علمى امپراتورى خلفا و بهويژه عراق انتقال يافتهاند . در آنجا ، با فاصله گرفتن روزافزون از دوران پيش از اسلام نام يوهانس گراماتيكوس ( يحيى نحوى ) دانشمند بزرگ اسكندرانى ، بيشتر و بيشتر با آثار شبه پزشكى كه از نظر زمانى نيز متأخرتر از دوران او هستند - و يوهانس گراماتيكوس واقعى با آنها يك دنيا فاصله دارد ، درآميخت » ( همان ، ص 20 ) .
( 1 ) ." Johannes Philoponus bei den Arabern ".