دچار نميشوند و گرسنگى آنان را با مرگ و مير فراوان روبرو نميكند بلكه بندرت هم از گرسنگى نمىميرند و سبب آن ، و خدا داناتر است ، اينست كه امعاى كسانى كه غرق ناز و نعمتاند و بويژه بخورشهاى گوناگون و روغن عادت دارند در نتيجهء اين اعتياد رطوبتى ما فوق رطوبت عادى مزاج بدست ميآورد تا آنكه از اندازه در ميگذرد و پيداست كه هر گاه بسبب كمى غذا و فقدان خورشها و استعمال خوراكهاى خشن و نامألوف بر خلاف عادت رفتار شود بسرعت رودهها دچار يبوست و انقباض ميگردد و چون روده عضوى بىنهايت ضعيف است بيدرنگ بيمارى بدان راه مييابد و صاحب آن يكباره ميميرد ، زيرا روده عضويست كه بيش از ديگر اعضا موجب مرگ انسان مىشود و ميتوان گفت كسانى كه در نتيجهء قحطى ميميرند اعتياد بسيرى و پرخورى گذشته آنان را ميكشد نه گرسنگى زمان قحطى . ولى آنان كه بكمى خورشها و روغن عادت دارند رطوبت عادى مزاج آنان همچنان در حدى كه بوده بىكم و كاست پايدار ميماند و آن مقدار براى پذيرش همه نوع اغذيهء طبيعى كافى مىباشد و بسبب تغيير نوع غذا در رودههاى آنان يبوست و انحراف روى نميدهد و از اين رو اغلب از مرگ و مير رهايى مييابند ، در صورتى كه ديگران و بويژه آنان كه بچربى و خورش بسيار عادت دارند به زودى در معرض هلاك قرار ميگيرند .
و اساس همهء اينها مبتنى بر آنست كه بدانيم سازش با غذاها يا ترك آنها بسته به عادت است ، و هر كه خود را بنوعى غذا معتاد كند و با او سازگار افتد خوردن آن براى وى مألوف و عادى خواهد بود ، چنان كه اگر از آن روش خارج شود و نوع غذا را تغيير دهد براى او دردناك بشمار خواهد رفت به شرط آنكه از مقصود غذايى به كلى خارج نشود مانند زهرها و يتوعات [ 1 ] و آنچه انحراف
هامش
[ 1 - ) ] صاحب قاموس گويد : يتوع چون صبور و تنور هر گياه و تره كه وقت بريدن از آن شير آيد و شير تمامهء آن مدر است و مسهل و محرق و مقطع و موى را بريزاند . . . و مشهور آن هفت گياه است : شبرم ، لاعيه ، عرطنيثا ، ماهودانه ، مازريون ، فنجگشت ، و عشر . و تمام يتوعات را اگر در غير مصرف آن استعمال كنند مايهء هلاك مىشود ( حاشيهء كتاب نصر هورينى ) . اين كلمه را تيوع نيز گويند .LPlantosalatatoxاز كلمهء سريانى يتوعاLYattuaبمعنى تراويدن و ترشح كردن رجوع به ص 88 شرح اسماء العقار شود .