شرح
قال الصّادق عليه السّلام : التّوبة حبل الله و مدد عنايته ، و لا بدّ للعبد من مداومة التّوبة على كلّ حال .
حضرت امام صادق عليه السّلام مىفرمايد كه : توبه و رجوع از گناه و نافرمانى حقّ ، بندى است كه به وسيلهء او مجرمان و گناهكاران ، نزديك مىشوند به رحمت الهى و مشمول لطف و عنايت ربّانى مىشوند ، و لا بدّ و ناچار است آدمى را ، از مواظبت و مداومت توبه در جميع حالات . چرا كه از جملهء مقدّمات عفو و غفران الهى آن است كه ، بنده در هيچ حالى از حالات خود را از تقصير برى ندانسته ، همواره از هجوم جنود معاصى ، خود را به حصن حصين انابت و مأمن استغفار كشد و آتش خشم و سخط الهى را به قطرات اشك ندامت و اعتذار فرو نشاند .
و مؤيّد اين مقال كلام حضرت امير است عليه السّلام و مضمونش آن كه : بود در روى زمين ، دو امان از عذاب الهى ، برداشته شد يكى از آن كه پيغمبر خداى صلَّى الله عليه و آله باشد و امان ديگر كه مانده است و خواهد بود تا روز قيامت ، توبه و طلب آمرزش است از خداى تعالى . چنان كه خداوند عزّت فرموده كه : نيست آن كه من كه خداوندم ، عذاب كنم امّت تو را و تو اى پيغمبر در ميان ايشان باشى ، و نيست آن كه من عذاب كنم ايشان را و حال آن كه ايشان طلب آمرزش كنند .
فكلّ فرقة من العباد لهم توبة ، فتوبة الانبياء من اضطراب السّرّ ، و توبة الاولياء من تكوين الخطرات ، و توبة الأصفياء من التّنفّس ، و توبة الخاصّ من الاشتغال به غير الله ، و توبة العامّ من الذّنوب ، و لكلّ واحد منهم معرفة و علم في اصل توبته و منتهى امره ، و ذلك يطول شرحه هاهنا .
مىفرمايد كه : هر صنف از أصناف انسان را توبهاى است مخصوص به او ، كه
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 484
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص٤٨٤