بايد دانست كه استعاذه متنوّع است به دو نوع :
يكى - به زبان ، و گفتن : أعوذ باللَّه ، و اين استعاذه را چندان قدرى و كمالى نيست . و استعاذهء حقيقى آن است كه ، هر در ورود آن ديو ، و طريق اغوا و اضلال او باز شناسى ، و از هر راه كه قصد تو كند ، سر راه در وى در بندى ، و ارباب مجاهده كه عنان اختيار از دست اين مكَّار ربودهاند ، فرمودهاند كه : او از ده باب در مىآيد :
اوّل - از باب حرص ، و آن را به قناعت مىتوان بست و كريمهء : * ( وَما من دَابَّةٍ في الأَرْضِ إِلَّا عَلَى الله رِزْقُها ) * ( هود - 66 ) ، را « نصب العين » خود ساخت .
دوم - از باب طول امل در مىآيد ، و آن را به خوف موت ، مسدود مىتوان كرد و التجا به كريمهء : * ( وَما تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ ) * ( لقمان - 34 ) ، مىتوان برد .
سوم - از ممرّ طلب راحت و نعمت در مىآيد ، و آن را به زوال نعمت و ياد كردن صعوبت و سختى حساب ، مقابله مىتوان كرد ، و تأديب او به وعيد : * ( ذَرْهُمْ يَأْكُلُوا وَيَتَمَتَّعُوا وَيُلْهِهِمُ الأَمَلُ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ ) * ( حجر - 3 ) ، بايد كرد .
چهارم - از معبر عجب و خودبينى در مىآيد ، آن راه را به خوف عاقبت مسدود بايد ساخت ، و تقويت از آيهء : * ( فَمِنْهُمْ شَقِيٌّ وَسَعِيدٌ ) * ، بايد جست .
پنجم - دخل و تصرّف وى از ممرّ استخفاف برادران مؤمن است ، آن را به رعايت حرمت و مبادرت ايشان ، قلع بايد نمود .
ششم - عبور او از راه حسد است ، آن را به رضا دادن به قسمت الهى و عدل در حكم پادشاهى ، مقابله بايد نمود ، و استدلال به آيهء : * ( نَحْنُ قَسَمْنا بَيْنَهُمْ مَعِيشَتَهُمْ في الْحَياةِ الدُّنْيا ) * ( زخرف - 32 ) ، بايد نمود .
هفتم - از راه ريا و سمعه و طلب خودنمايى در مىآيد ، و آن طريق را به اعمال اخلاص ، در اعمال بايد گرفت . و اعتماد بر كريمهء : * ( وَلا يُشْرِكْ بِعِبادَةِ رَبِّه أَحَداً ) * ( كهف - 110 ) ، بايد كرد .
هشتم - از راه بخل در مىآيد ، دل را به فناى : « ما في ايدى النّاس ينفد » ، قرار بايد داد و به بقاى : * ( ما عِنْدَ الله باقٍ ) * ( نحل - 96 ) ، اقرار بايد كرد .
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 113
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص١١٣