روابط انگليس - ايران ، با همكارى مشترك اين دو دولت در پيمان سنتو ، خريدهاى كلان اسلحه انگليسى بهوسيله ايران ، شركت اخير كمپانىهاى نفتى انگليسى براى بهره - كشى از نفت ايران ، مشخص مىشود . از لحاظ سرمايهگذارى در ايران ، انگلستان پس از امريكا جاى دوم را دارد . درباره جريان بازرگانى خارجى ايران به سال 1973 / 74 انگلستان جاى چهارم را در زمينه واردات و جاى پنجم را در زمينهء صادرات ايران داشت .
جمهورى فدرال آلمان اخيرا جاى اول را در زمينه واردات ايران اشغال كرده است و فقط در سال 1974 / 75 امريكا جاى اين كشور را گرفته است . در مدت چندين سال آلمان غربى در زمينه صادرات ايران جاى اول را داشته است . آلمان غربى به ايران كمكهاى فنى و اقتصادى مىدهد ، و براى اجراى يك رشته طرحهاى پيشرفت كشور مبلغ 250 ميليون مارك وام به ايران واگذار كرده است . به سال 1970 بيش از 3 هزار كارگر ايرانى در آلمان غربى آموزش ديدند . آلمان غربى حتى در داخل ايران هم براى آموزش حرفهاى كارگران متخصص اقدام كرده است .
در ژوئن 1974 بين ايران و فرانسه قراردادى به مدت ده سال براى اجراى طرحهاى صنعتى در ايران ازجمله خريد 5 راكتور اتمى منعقد گرديد . جمع كل مبلغ اين قرارداد 4 ميليارد دلار بود . براى اجراى اين قرارداد دولت ايران مبلغ يك ميليارد دلار اعتبار به فرانسه واگذار كرد . در دسامبر 1974 هنگام ديدار نخستوزير فرانسه به نام ژ . شيراك از تهران پيمانى بهمنظور ايجاد كارخانه فولادسازى ويژه ، كارخانه مونتاژ اتومبيل ، كارخانه توليد كود شيميائى ، ساختمان متروى تهران ، شركت فرانسه در نوسازى و برقى كردن راهآهن ايران رويهمرفته به مبلغ 35 ميليارد فرانك ، بين ايران و فرانسه منعقد گرديد .
در سالهاى اخير روابط ميان ايران و ژاپن فعالانه گسترش يافت . به سال 1970 / 71 ژاپن پس از آلمان غربى و امريكا جاى سوم را در زمينه واردات ايران اشغال كرد . در اين هنگام واردات ايران از ژاپن دهها بار بيشتر از صادرات اين كشور به ژاپن بود . منبع پركردن كسرى موازنه پرداختهاى ايران در مورد واردات و صادرات ، صدور نفت به ژاپن بود . به سال 1969 قراردادى مبنى بر صدور گاز ايران به ژاپن بين دو دولت به امضاء رسيد . سرمايههاى ژاپنى براى بهرهبردارى از معادن گاز جزيره قشم و طرحهاى بهرهكشى از معادن مس در منطقه خراسان و همچنين چند طرح ديگر شركت كردند .
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 620
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٦٢٠