گرديد . ضمن ژانويه 1960 در تهران اعتصابها و تظاهراتى تودهاى از سوى دانشآموزان و دانشجويان ، رويداد ، اينان خواهان بهبودى سيستم آموزشى بودند . طغيان دانشجويان در سرتاسر سال 1960 ادامه داشت ، اين جنبشها بهويژه در آغاز 1961 شدت گرفتند ، چون در اينهنگام انتخابات دورهء 20 در جريان بود و مأموران دولت آشكارا در اين كار تقلب مىكردند .
در فوريه چند مىتينگ و تظاهرات چند هزار نفرى بهوسيله دانشجويان دانشگاه تهران برگذار گرديد . براى پراكندن اجتماع دانشجويان دولت ماشينهاى آتشنشانى و پليس را به كار برد ، ضمنا تظاهركنندگان را با چماق كتك مىزدند و براى ترساندنشان تيراندازى هوائى مىكردند . دانشجويان بهسوى پليس و ماشينهاى آتشنشانى سنگ پرتاب مىكردند .
اينان خواهان لغو انتخابات قلابى و استعفاى دولت بودند . دولت شماره بىشمارى از دانشجويان را بازداشت كرد و ناگزير شد موقتا دانشگاه تهران و دانشكده كشاورزى كرج را تعطيل كند . در 23 فوريه دانشجويان نخستوزير سابق ، اقبال را كه بهتازگى رئيس دانشكده پزشكى شده بود ، از دانشگاه بيرون راندند .
دانشجويان ايرانى خارج از كشور هم به جنبش درآمدند . در لندن ، پاريس ، وين ، مونيخ ، نيويورك و شهرهاى ديگر اروپا و امريكا ، مىتينگها و تظاهراتى از سوى دانشجويان ايرانى برگذار گرديد ، اينان هم خواهان تجديد انتخابات دورهء 20 مجلس و آزادى دانشجويان بازداشتشدهء تهران بودند .
در بهار و تابستان 1961 جنبش دانشجويان ايرانى ادامه يافت . در ماههاى مه ، ژوئن و ژوئيه 1961 ، دانشجويان در مىتينگ و تظاهرات تهران كه بهوسيلهء جبهه ملى برگذار شد فعالانه شركت كردند . در يك گردهمآئى پرجمعيت در دانشگاه تهران ضمن ماه ژوئن مسئله تجديدنظر در قرارداد كنسرسيوم نفت مطرح شد . در 21 ماه مه 1961 دانشجويان دانشگاه شيراز مىتينگها و تظاهراتى عليه جلسه كنفرانس پزشكى سنتو كه بنا بود در ساختمان دانشگاه برگذار گردد ، انجام دادند . اينان كنفرانس نامبرده را تعطيل و پرچمهاى كشورهاى سنتو را كه بر فراز ساختمان در اهتزاز بودند ، پائين كشيدند .
ضمن دسامبر 1961 - ژانويه 1962 دوباره در تهران تظاهرات و مىتينگهاى پر جمعيتى بهوسيله دانشجويان برگذار گرديد ، تظاهركنندگان خواهان اجراى سياست ملى مانند دوران مصدق ، از سوى دولت ، استعفاى على امينى از نخستوزيرى ، اجراى انتخابات آزاد دوره 20 مجلس و غيره بودند . دولت براى سركوبى اين تظاهرات پليس و سرباز فرستاد ، اينان ميدانها و بازار پايتخت را اشغال كردند . در 21 ژانويه 1962 زدوخورد سختى ميان دانشجويان ، و سربازان و پليس درگرفت ، ضمن اين برخورد در حدود 400 تن از طرفين
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 573
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٥٧٣