در تبريز ، رشت ، قزوين و شهرهاى ديگر از مردم محلى ، گروههاى سرى فاشيستى سازمان دادند ، اين سازمانها زير حمايت پليس ايران به فعاليت مىپرداختند . ايستگاههاى راديوئى سيار مخفى فاشيستى در تهران ، همدان ، ميانه و جاهاى ديگر ايجاد كردند . در تهران ترجمه فارسى بولتنهاى فاشيستى برايگان ميان ادارات دولتى ، بازرگانان ميانه و مستخدمان دولت پخش مىكردند . روزنامههاى نيمه رسمى ايران از قبيل « اطلاعات » ، « ژورنال دو تهران » و غيره كمك مالى از هيتلريها مىگرفتند . در ارتش ايران گروهى از افسران زير نظر سرهنگ منوچهرى « 1 » آماده استقبال از ارتش هيتلر در ايران بودند . شبكهء جاسوسى فاشيستى در ميان وزيران ، نمايندگان مجلس ، امراى ارتش ، بلندپايگان دولت ، بازرگانان و صاحبان صنايع نفوذ كردند .
آلمانها از دولت ايران خواستند تا فرودگاههاى كشور را در اختيارشان بگذارند .
به منظور كشاندن ايران به جنگ عليه اتحاد شوروى ، سفير آلمان در تهران در تاريخ 17 اوت 1941 به شاه پيشنهاد كمك نظامى را داد . در مورد ناكامى نقشه آلمانها به منظور كشاندن ايران به جنگ ، هيتلرىها آماده يك كودتاى نظامى عليه شاه بودند . براى انجام اين منظور در آغاز اوت يكى از بلندپايگان ادارهء جاسوسى هيتلر به نام ادميرال كاناريس به تهران وارد شد . طرح كودتا چنان بود كه از ساكنان آلمانى تهران ، گردانهاى مسلح ويژهء فاشيستى تشكيل مىگرديد و اين نيرو به كمك افسران ايرانى كه شناسائى شده و روحيهء فاشيستى داشتند ، توطئه كودتا را انجام مىدادند . اين گونه هيتلرىها سرزمين ايران را به پايگاه جنگى ضد شوروى تبديل كردند و كوشش داشتند اين كشور را به سود خود به ماجراى جنگ جهانى دوم بكشانند .
ورود ارتش متفقين به ايران و بركنارى رضا شاه
دولت اتحاد جماهير شوروى سه بار ( 26 ژوئن ، 19 ژوئيه و 16 اوت 1941 ) دولت ايران را آگاه كرد كه منافع ملى دولتهاى شوروى و ايران در معرض خطر قرار گرفته است . اما رضا شاه و دولتش ضمن بىاعتنائى به اين هشدارها از فعاليت شبكه جاسوسى هيتلرى جلوگيرى نكرد . آن وقت بر پايهء ماده 6 قرارداد 1921 ايران و شوروى ، دولت شوروى ناگزير شد در 25 اوت 1941 نيروهاى خود را به خاك ايران گسيل دارد . در همان هنگام ارتش بريتانيا هم از باختر و جنوب وارد ايران شدند .
هامش
( 1 ) . اين شخص همان ارتشبد بهرام آرياناست كه بعدها نام و نام فاميلش را تغيير داد . م .