تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 443

مساهمون:

ص٤٤٣
اعضاى اين اتحاديه‌ها در آغاز سال 1922 به 20 هزار تن مىرسيد . در تبريز دوباره حزب دموكرات و طرفداران خيابانى به فعاليت پرداختند ، اينان به يكان ژاندارم پادگان آن شهر كه مخالف تجديد سازمان ارتش و ژاندارمرى به وسيله رضا خان بودند ، وابستگى داشتند . اين ژاندارمها به انگيزهء تأخير پرداخت حقوق و بركنارى افسران دموكرات ژاندارم از كار ، اعتراض كردند . در اول فوريه 1922 اينان در تبريز زير رهبرى يكى از افسران شركت‌كننده در انقلاب مشروطيت به نام لاهوتى قيام كردند . خيزندگان ساختمانهاى دولتى را در شهر اشغال و يك « كميته ملى » تشكيل دادند . آنها خواهان بيرون راندن امپرياليست‌هاى انگليسى ، انجام رفورم‌هاى دموكراتيك ، بركنارى رضا خان از مقام وزارت جنگ و پرداخت حقوق عقب‌افتاده ژاندارمها بودند . رضا خان براى سركوبى اين قيام قزاق‌هاى ايرانى را مأمور كرد ، اينان در 7 فوريه پس از بمباران توپخانه و نبرد ده ساعته‌اى توانستند تبريز را اشغال و قيام‌كنندگان را سركوب كنند . در مارس و مه 1922 چند فقره شورش دهقانى عليه مالكان و قدرت شاه در گيلان رويداد ، اما به وسيله ارتش شاه سركوب شدند .

اهميت جنبش آزادى ملى در سالهاى 1918 - 1922

پيكار آزادى در ايران ضمن سالهاى 1918 - 1922 ، جنبشى ضد امپرياليستى بود . يكى از انگيزه‌هاى شكست اين جنبش نبودن يك‌پارچگى و وحدت ميان روندهاى گوناگون اردوگاههاى ضد امپرياليستى بشمار آمد . ناپايدارى ، سازشكارى و خيانت عناصر مالك - بورژوا كه خود را به درون جنبش جا زده بودند ، به ميزان چشم‌گيرى نيروهاى ضد امپرياليستى و ضد فئودالى را به ناتوانى كشاندند . توده‌هاى اصلى دهقانان در اين پيكار شركت نداشتند . ناتوانى جدى اين جنبش در آن بود كه عوامل آن بگونهء ريزريز و محلى فعاليت داشتند و هركدام فقط در چارچوب محل اقامتشان به پا مىخاستند ، البته اين قيام‌هاى تكه و پاره با يكديگر پيوستگى نداشتند . قيام‌هاى آذربايجان ايران ، گيلان و خراسان بسيار نارسا بودند ، اينها با يكديگر ارتباط نداشتند و اين كيفيت به مرتجعان ايرانى و امپرياليست‌ها امكان داد كه هركدام را تك‌تك و يكى پس از ديگرى سركوب كنند ، امپرياليست‌هاى انگليسى با مرتجعان ايرانى به منظور سركوبى جنبش‌هاى آزادى همكارى مىكردند . انگليسها كه آزمودگيهاى گسترده‌اى در زمينهء پيكار با جنبش‌هاى آزادى ملى مردم شرق داشتند ، دستور كار را به مرتجعان ايرانى مىدادند و اين گونه كمك فراوانى به آنها مىكردند . اگرچه جنبش‌هاى آزادى ملى 1918 - 1922 در ايران ، نتوانستند آزادى كامل
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 443 | ا . آ . گرانتوسكى / م . آ . داندامايو / گ . آ . كاشلنكو / اى . پ . پتروشفسكى / ك . س . ايوانف / ل . ك . بلوى / كيخسرو كشاورزى