بود . فرق ديپلماسى دولت موقت روسيه دربارهء روابط ايران با دولت تزارى درآن بود كه هماكنون سركوبى جنبشهاى آزادى ملى و ضد امپرياليستى مردم ايران به ابتكار دولت انگلستان واگذار گرديد . عملا هيچگونه دگرگونى اصولىاى در سياست روسيه پس از انقلاب فوريه روى نداد . سفير روس مينورسكى ، ژنرال باراتوف و سرهنگ بيچرخوف با نيروهاى زير فرمانشان همانگونه در ايران ماندند .
در جواب مراجعه محافل اجتماعى ايران ، وزير خارجه دولت موقت روس ميليوكف در 17 مارس 1917 به سفيرش مينورسكى در تهران آموزشهاى زير را داد : « لازمست به اطلاع دولت شاه برسانيد ، كه دولت روسيه مانند پيش از سياست همكارى متقابل با دولت بريتانيا در امور ايران پيروى مىكند و . . . . . سياست دولت روس هيچگونه دگرگونىاى را تحمل نخواهد كرد . . . . اما در نظر داشته باشيد به انگيزه نظام جديديكه ما داريم مبادا آشكارا عليه گرايشهاى ليبرالى در ايران تظاهر كنيد . بنابراين بهتر است در اينگونه موارد ابتكار را به دست سفير انگليس بدهيد و فقط از اقداماتش پشتيبانى كنيد » . جانشين ميليوكف در مقام وزارت امور خارجه ، يعنى ميليونر نامدار ترشچنكف به نوبه خود در 9 مه 1917 به مينورسكى تلگرامى به شرح زير فرستاد : « جهت كلى سياست ما در ايران ، همانگونه كه سلف من يادآورى كرده ، مانند پيش همكارى متقابل كامل با انگليسها خواهد بود » در همان هنگام دولت موقت روس به سفير انگليس در پتروگراد دربارهء استوارى سياست همكارى متقابل دو دولت در ايران اطمينان داد و بهويژه يادآورى كرد كه روسها « دليلى مبنى بر گرايششان به دموكراتهاى ايران نمىبينند » .
به سال 1917 عمليات جنگى در خاك ايران به شرح زير گسترش يافت .
در ماه مارس تركها پس از نبردهاى سرسختانه با ارتش روس در ايران ناگزير همدان ، كرمانشاه را ترك و عقبنشينى كردند . ارتش روس به تعرض خود در خاك تركيه ادامه داد و تا سرزمينهاى جنوبى خانقين و قزل رباط پيشراند . دولت موقت روس كه قصد ادامه جنگ را داشت نيروهاى اضافى به ايران فرستاد . از اول مارس 1917 نيروهاى روسى كه در شمال ايران بهسر مىبردند اقدام به تشكيل كميتههاى سربازى كردند و در برخى موارد ، اتحاد كميتههاى سربازى - افسرى و شوراهاى كارگرى - دهقانى و گزينش كميتههاى اجرائى را عملى ساختند ، اين سازمانها نمايندگان منافع دهقانان ، كارگران ، بازرگانان روسى مهاجر در ايران بودند . شوراها و كميتههاى اتباع روسى در ايران ارتباط خود را با شورا - هاى باكو ، تفليس و تاشكند برقرار كردند . در چند كميته سربازى بلشويكها نفوذ داشتند .
در تبريز شوراى نمايندگان سربازان و كارگران درست شد ، اين شورا كارهاى تبليغاتى وسيعى روى ارتش انجام مىداد و ارتباط خود را با كميتهء ايالتى حزب دموكرات برقرار
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 420
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٤٢٠