قشرهاى نامبرده را به حساب غنائم جنگى ثروتمند كند ، به اين منظور ضرورت داشت تا ارتشى نيرومند كه افراد آن از روستاها و مناطق جنگزده و ويران شده كشور انتخاب مىشدند ، پديد آورد ، هستهء مركزى ارتش نادر شاه ، پيكارگران عشاير تركمن ، ازبك و افغان بودند ، براى نگهدارى اين ارتش به پول فراوانى نياز بود .
هنگاميكه نادر شاه در سالهاى 1737 - 1738 عشاير افغان را مطيع كرد به دولت « مغول كبير » هندوستان اعلام جنگ داد ، بهانهاش اين بود كه دولت هند به فراريان شورشى افغانى پناه داده است ، ارتش نادر ، محمد شاه « سلطان مغول كبير » را در مارس 1739 ضمن نبردى در كرنال شكست داد و پايتخت او يعنى دهلى را تصرف كرد ، اين شهر و مناطق ديگر كشور هند به وسيله سپاهيان نادر غارت شدند . غنائم جنگىاى كه از هندوستان به چنگ نادر افتاد ، دستكم 700 ميليون روپيه برآورد شده است . نادر شاه سرزمينهاى تصرف شده هند را به محمد شاه واگذار كرد و فقط سرزمين واقع در باختر رود سند را به قلمروش افزود .
به سال 1740 نادر شاه به خاننشين ازبك يعنى بخارا و خيوه حمله كرد . عبد الفيض خان بخارائى خود را تحت الحمايهء نادر اعلام داشت . خيوه ( خوارزم پيشين ) پس از پايدارى سرسختانهاى ناگزير به اطاعت نادر درآمد . نادر 30 هزار تن از ايرانيان را كه در خيوه به حال بردگى بهسر مىبردند ، آزاد كرد و به اسيران روسىاى كه در آن ديار به حال بردگى بهسر مىبردند ، اجازه داد به ميهنشان بازگردند .
نادر در سالهاى 1741 - 1743 به لشكركشى بسيار دشوارى اقدام كرد ، منظورش آن بود كه خاننشينهاى « جامعه مختار » مناطق كوهستانى داغستان را مطيع كند . اما تا اندازهاى به اين كار كامياب نشد ، چون پايدارى داغستانىها بر پايهء جنگ مردمى واقعى انجام گرفت .
نادر جنگ تازهاى را عليه تركها در سالهاى 1743 - 1746 آغاز كرد . اگرچه ارتش ايران ضمن اين نبردها كاميابىهائى به دست آوردند ، اما نتوانستند وضع خود را استوار كنند ، چون در اين هنگام در ايران و كشورهاى تابعه قيامهائى رويداد و نادر ناگزير شد قسمتى از نيروهايش را از صحنه عمليات تركها خارج كند . طبق پيمان صلح كردان به سال 1746 مرز ميان قلمرو ايران و ترك مانند پيش تثبيت شد . نادر شاه دوبار در سالهاى 1737 و 1741 نيروئى براى تصرف عمان و جنوب شرقى عربستان گسيل داشت ، اما ضمن اين لشكركشىها كاميابى به دست نياورد .
پس از سال 1740 سياست استيلاگرانهء نادر با ناكامى روبرو شد . اين لشكركشىها هزينههاى سنگينى را دربر داشتند . ضمنا در اثر ناكاميها ، غنائم جنگى چشمگير و تصرف
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 292
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص٢٩٢