سلطنتى در تيسفون ، كاخ سروستان ، در قصر شيرين و ساختمانهاى ديگر نشانهء نفوذ سبك معمارى بيزانتين در بناهاى مهم قرن ششم ميلادى عهد ساسانيان است . هنر مجسمهسازى هم در اين زمان رونق فراوان داشته است ، نقشهاى برجستهء روى ديوارها و روى كوهها نمونههاى گويائى از پيشرفت اين هنر مىباشند . اين نقوش برجسته در نقش رستم و شاپور ديده مىشوند كه پيروزى شاپور را بر امپراطور روم يعنى والرين كه به اسارت درآمده است نشان مىدهند . گلدانهاى نقرهاى و ظروفى كه روى آنها نقوش برجسته نقش شدهاند نمونهء عالىترين قريحههاى هنرى هنرمندان دورهء ساسانيان است ، اين يادگارهاى هنرى هماكنون در موزهء دولتى آرميتاژ و موزههاى ديگر نگاهدارى مىشوند كه بيگمان تاج افتخارى بر تارك اين موزهها بهشمار مىآيند .
مسيحيان سوريهاى جاى مهمى را در پيشرفت فرهنگ ايران آنزمان داشتهاند .
ادبيات سورى آنهنگام بسيار پيشرفته بوده است . سوريها بسيارى از علوم و فنون را از زبان يونانى به سورى ترجمه كردند .
آثار پرارزشى دربارهء منطق ، فلسفه ، پزشكى و غيره از زبان سورى به زبان فارسى ميانه ترجمه شدهاند . تاليفات معروف ارسطو از زبان سورى به فارسى برگردان شدهاند ، اين نوشتهها را اسقف نستورى به نام پاول درشخسكى ( سده ششم ) به فارسى برگردانده است . بنيانگذارى مدرسه عالى دينى مسيحى در نصيبين و آكادمى پزشكى در جندى شاپور به دست مسيحيان سورى انجام گرفته است ، اين تاسيسات حتى پس از استيلاى اعراب بر ايران ، بهجا مانده بودند .
در زمان ساسانيان روابط فرهنگى ايران و هند به حد اعلى رسيد . برخى از آثار علمى و مجموعهء نثرهاى هنرى از زبان سانسكريت به زبان فارسى ميانه ترجمه شدند از آن جمله بودند . « كليله و دمنه » ، « سندباد » و غيره ، بسيارى از اين آثار كه بعدا به زبان عربى هم ترجمه شدند در ميان اروپائيان شهرت فراوانى يافتند .
تاريخ ايران از زمان باستان تا امروز ( فارسي ) — صفحة 176
مساهمون: ا . آ . گرانتوسكى
ص١٧٦