تعبيرات حقيقت دارند ، و بسا گفته شده كه جمادات هم اندكى شعور دارند بلكه روح دارند و فهم آن دشوار است گرچه پارهاى آيات و روايات بدان اشاره دارد .
و آن كوه نزد شما است " در تفسير عياشى است كه و تواضع كرد كوهى كه نزد شما است در موصل كه به آن جودى گويند ، و من گويم تفسير جودى و گفتگوهاى آن و ديگر متعلقات اين داستان در كتاب نبوت است .
( بعد از شرح لفظ و اعراب گويد : ) و گويا چون كشتى بجودى برخورد بلرزه افتاد تا گمان غرق شدن آن رفت و از اين رو حضرت نوح بزارى و دعا پرداخت چنانچه على ابن ابراهيم در حديثى طولانى از امام صادق ( ع ) كشانده تا آنجا كه آب تا 40 روز از آسمان فرو ريخت و از زمين هم چشمهها جوشيدند تا كشتى بلندى گرفت و آسمان را مسح كرد و نوح دست برداشت و گفت : اى رهمان اتقن يعنى پروردگارا نيكى كن و خدا به زمين فرمود تا آب را فرو كشد .
و بروايت صدوق از امام رضا ( ع ) كه چون نوح سوار كشتى شد خدا عز و جل به او وحى كرد اى نوح اگر از غرق ترسيدى هزار بار
لا إله الا الله
بگو و از من نجات بخواه تا تو را نجات دهم با هر كه به تو گرويده ، فرمود : چون نوح و هر كه با او بود در كشتى استوار شدند و كشتى بلندى گرفت باد تندى بر آنها وزيد ، و نوح از غرق در امان نبود و باد بر او تندى گرفت و نفهميد هزار بار تهليل گويد به زبان سريانى گفت :
هلوليا الفا الفايا ماريا اتقن
، فرمود : موج آب استوار شد و كشتى روانه شد .
آن حضرت به خود اشارت كرد " و تصريح نكرد و مقصودش از اين مثل بيان اين بود كه گوسفند را برگزيد براى تواضع كه مايه عزت است در دو جهان ، و دلالت دارد بر اينكه اختيار كمترين در مستحبات به قصد تواضع بهتر است و بااخلاصتر و از رياء و شهرتطلبى و تكبر دور تر ، و بسا كه در اينجا تقيه هم منظور بوده و دور نيست كه گوسفند در قربانى واجب در حج و غير واجب افضل باشد و اخبار بسيارى بر آن دلالت دارند و گفتار در باره آن در جايش بيايد ان شاء الله و تعالى .
36 - كافى : بسندش تا امام كاظم ( ع ) كه تواضع اينست كه با مردم رفتارى كنى كه دوست دارى با تو رفتار كنند و در حديث ديگر است كه راوى گفت اندازه تواضعى كه آدمى بدان متواضع گردد چه باشد ؟ فرمود : تواضع چند درجه است يكى اينكه آدمى اندازه خود را بداند و خود را بمقامى كه دارد وادارد با دلى پاك ، نخواهد كه رفتار كند با كسى جز بهمانى كه با او رفتار كنند اگر بدى بيند آن را به نيكى عوض دهد ، خشم
بحار الأنوار ( ج 71 و 72 ) ( آداب معاشرت ) ( فارسى ) — صفحة 90
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٩٠