چند مسأله از فقه به صورت معما با جواب آنها
« 1 » 1 - زنى است كه شوهر شرعى دارد و خود را بمرد خردمند و ديندار تسليم كرده و به او تجاوز كرده و در آن گناهى ندارد و شوهر نامبردهاش آن را بد دارد بطبع خود و از نظر شرعى بدان راضى است و مختار است .
جواب اين زنيست كه خبر مرگ شوهر مسافرش به او رسيده و پس از عده با مردى مسلمان ازدواج كرده و وى به عقد شرعى با او هم بستر شده چون در اين باره بر آنها گناهى نبوده براى اينكه زنده بودن شوهر را نميدانستند و خبرش به گوش شوهر نخست رسيده و بر حسب طبع مردانگى بدش شده و از نظر تسليم به حكم اسلام بدان راضى بوده و آن زن براى شوهر دوم حلال است و گر چه در عقد يكم مانده و اين حليت تا زمانيست كه خودش و عقد كنش زنده بودن شوهر اول را ندانستهاند كه خبر مرگش را آوردند و اين جواب مورد اتفاق همه امت اسلامى است و در آن خلافى ندارند .
2 - دو مرد بهمراه هم راه ميرفتند و ديوارى روى يكى از آنها افتاد و او را كشت و زن ديگرى كه زنده ماند بمحض مردن همراهش به شوهر خود حرام شد ، جواب : مرديست كه دخترش را بزنى به بنده خود داده و با هم در راه بودند كه ديوار بر سر آقا خراب شده و او را كشته و آن بنده به ارث مال دختر متوفى كه زنش بوده منتقل شده و چون مالك شوهر شده بر او حرام شده و اين مسأله هم اتفاقى است .
هامش
( 1 ) عصر مصنف كتاب كه نيمه دوم قرن چهارم اسلامى است دوران شكوفائى معارف گونه گونه اسلام بوده و استادانى در هر فن پديدار شده بودند و فقه سر لوحه معارف اسلامى به حساب بوده و مدارش بسيارى براى تحصيل آن وجود داشته و ذكر فروع فقه زبانزد طالبان و استادان بوده و به همين مناسبت مسائل بسيارى به صورت لغز تنظيم و استخراج ميشده و بجاى مسابقات بىارزش و گونه گونه اين عصر نزد فقه پژوهان مطرح ميگرديده و وسيله آزمايش هوش آنان بوده و مصنف بسيارى از اين مسائل را در ميانه مباحث كتاب خود براى تفنن و رفع خستگى خوانندگان محترم جابجا گنجانيده « مترجم »