اگر به تو گويد : زنده چيست ؟ بگو كسى كه و چيزى كه ميتواند توانا باشد و اگر گويد توانا چيست ؟ بگو آنچه ميتواند كارى كند .
اگر گفت : دانا چيست ؟ بگو : آنكه كارش محكم است و داراى نظم و قاعده اگر گفت : مؤيد چيست ؟ بگو : از نظر تحقيق در برابر دو كارى كه رخ دهند و با هم مخالفند بيكى تصميم گيرد و بانجام رساند اگر گفت : خدا تعالى مريد باشد بگو بطور حقيقت اين وصف بر او روا نباشد و بطور مجاز وصف او آيد و خدا خود را بميرد وصف كرده چنانچه به خشمناك و خشنود و دوستدار و با كراهت و همه اينها اوصاف مجازى او باشند .
اگر گفت : پس اينكه گوئيد خدا مريد است چه مفهومى دارد ؟ بگو شنونده آن ميفهمد كه خدا سبحانه در كارهايش سهو و عبث ندارد و اگر گويد اراده خدا چه باشد ؟ در پاسخ اين پرسش بگو : بر دو قسم باشد يكى اراده او بكارش كه ارادهاش همان كار است و ديگرى اراده او بدان چه ديگرى بايد بكند و آن فرمان او است بدان كار ( نماز بكن : روزه بدار ، زكات بده و . . . ) اگر گفت : خشم خدا چيست ؟ بگو عقاب او باشد و اگر گفت : خشنوديش چيست ؟ بگو جود و ثواب و پاداشى كه به بنده دهد و اگر گفت : دوستدارى خدا چيست بگو دو قسم است يكى اينكه دوستدار مؤمن است يعنى به او احسان مىكند و پاداش ميدهد ، دوم اينكه دوستدار طاعت است ، يعنى به آن فرمان ميدهد و اگر از كراهت خدا پرسيد ، بگو ضد محبت او است .
اگر گفت : متكلم كيست ؟ بگو كسى كه سخن گويد و اگر گفت : سخن چيست بگو آوازى منظم با حروفى كه دلالت بر معنائى دارند .
اگر گفت : خبر كدامست ؟ بگو آنچه مىشود راست باشد و يا دروغ و اگر
كنز الفوائد ( گنجينه معارف شيعه اماميه ) ( فارسى ) — صفحة 361
مساهمون: أبي الفتح محمد بن علي الكراجكي
ص٣٦١