24 - در محاسن : بسندش از امام ششم عليه السّلام كه صابون پيشينيان جز زيت نبوده : بيانيست : ابن بيطار بنقل از جالينوس گفته : برگ درخت زيتون و شاخه ترش باندازهاى كه قبض آرند ، برودت دارند و ميوهاش كه خوب رسيده گرم معتدلى است و نارس آن سردتر و قابضتر ، اسحاق بن ابراهيم گفته : زيتون سبز سرد و خشك و سست آور طبع است پاك كن معده است و اشتهاء آور و دير هضم و بد تغذيه و چون در سركه پرورش يابد زودهضمتر شود و بيشتر شكم را بند آورد ، و چون نمك سود شود از آن گرمى بدست آورد و لطيفتر از آب خيس باشد .
بغدادى گفته : زيت روغنى است كه از زيتون گيرند و اگر رسيده باشد خوشمزه است و اگر نرسيده باشد زيت انفاق و زيت دكانى نامند و نخست گرم معتدلى است و دوّم سرد و خشك و اندازهاى قابض و دومى براى تن درستها سازگارتر است و براى معده خوبست و لثه را سخت كند ، و چون در دهانش نگهدارند دندانها را نيرو دهد و از كرم ريشهها باز دارد ، زيت كهنهء خوشمزه براى دارو خوبست و گرمى دارد و محلّل است و بشره را نرم كند و از خشكى باز دارد و طبع را روان سازد و نيروى داروها را سست كند ، و سرمهكشيدن با زيت كهنه چشم را به سازد و با شسته و سفيد آن پرده نازك چشم را براندازد ، و به چشم كشيدنش داروى خوبى است براى چشم در صورتى كه پيوسته استعمال شود ، و براى بر طرف كردن آب چشم بسيار خوبست بويژه اگر قطرهاى در آن ريزند و با نيل بسايند - پايان - در بحر الجواهر گفته : زيت در درجه يكم سرد است ، و گفتند : رطوبتى دارد كه اندام را نيرو دهد و شكست آن را جبران كند ، و گفتند : چون روغن گل است در بسيارى آثارش ، با زهرها مقاومت كند و كرمها را بكشد و دندانها و معده را نيرو دهد ، و مو را نگهدارد و از زرد و سفيدشدنش باز دارد و براى كچلى و قرحهها همه و خونريزى لثه نافع است و دندانها را سخت سازد ، و زيت شسته آنست كه در آب گوارا ريزند و از آنش بگيرند .
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 25
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٢٥