جوياى خوراك شود ، ارسطو در كتاب نعوت گفته : پندارند چون خرچنگ مردهاى در گودالى به پشت افتاده در دهى يا در سرزمينى آن ناحيه از آفات سماويه آسوده باشد ، و چونش بر درختان آويزند ميوه فراوان آرند - حياة الحيوان 2 : 14 - 19 - در كافى : بسندى از على عليه السّلام كه : نفروشيد جرّى را و نه مار ماهى و نه ماهى مرده روى آب را .
20 - در محاسن - 475 - بسندى از امام ششم عليه السّلام كه ماهى پاك است زنده باشد يا مرده و از همان بسندى از امام ششم مانندش آمده .
بيان : دلالت دارد كه جائز است ماهى را زنده خورد چنانچه ميان اصحاب مشهور است ، و شيخ در مبسوط گفته : حلال بودنش مشروط است باينكه بيرون آب جان دهد بدليل اينكه تذكيه او زنده بر آوردن او است از آب و جان دادن او بيرون آب و پيش از جان دادن تذكيه نشده و از اين رو اگر به آب برگردد و در آن بميرد حرام است و اگر تذكيه شده بود پس از آن حرام نميشد ، و جواب گفته شده باينكه از كجا تذكيه او مشروط بهر دو باشد بلكه همان زنده بر آوردن از آبست به شرط اينكه به آب برنگردد و در آن بميرد با اينكه عمومات حليت شامل ماهى زنده ميشوند .
21 - در فقه الرضا فرموده اگر ماهى يافتى و ندانى تذكيه شده يا نه و تذكيهاش اينست كه زنده از آب گرفته شود از آن برگير و به آب انداز اگر بر پشت روى آب ماند تذكيه نشده و اگر بر رو روى آب ماند تذكيه شده .
بيان : خود اين عبارت را صدوق - ره - در فقيه و مقنع آورده ، و در دروس گفته : حرام است ماهى مرده روى آب اگر بدانند در آب مرده و اگر بدانند بيرون آب مرده حلال است و اگر مشتبه باشد اقرب حرمت است .
و آنگه سخن مقنع را آورده و گفته : علامه آن را پذيرفته ، و يحيى بن سعيد در جامع گفته : چون تورى اندازد و ماهى در آن گرد آيد جائز است خوردنش و اگر بداند ماهى مرده در آب در ميان آنها است آن را در آب اندازد اگر بر پشت
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 89
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٨٩