3 - كسى كه دنبال كامرانى است چنانچه جمعى از اصحاب بدان معتقدند .
و اما عادى و متجاوز گفتهاند : مقصود راهزنست و گفتهاند كسى كه از اندازه رفع ضرورت بيشتر بخورد و يا بيش از گرسنگى بخورد ، و در برخى روايات است از امام صادق عليه السّلام كه فرمود : باغى آنست كه به امام شوريده ، و عادى راهزنست كه مردار بر آنها حلال نيست ، و اخبار در اين باره بيايند .
«
غَيْرَ مُتَجانِفٍ لِإِثْمٍ
» يعنى مشتاق گناه نباشد كه بيش از نياز يا براى لذت بخورند و يا تعمد كنند و آن را حلال شمارند ، يا مقصود اينست كه نافرمان بر امام نباشند يا از اندازه نياز و ناچارى تجاوز نكنند و از آنچه شرع رخصت داده بيرون نروند و لذت نجويند ، و سخن كامل در اين باره در جاى خود بيايد ان شاء اللَّه .
و اگر براى مداوا ناچار شود آيا خوردن آن در اين آيه وارد است يا نه و آيا درمان كردن درد با حرام در صورت ناچارى رواست يا نه ؟ مورد اختلاف است و برخى اصحاب گفتند مداواى با حرام مطلقا جائز نيست و برخى عدم جواز را در باره مىدانستند و هر مستكنندهاى و مداواى با حرامهاى ديگر را با ضرورت جائز دانسته و برخى مداواى با حرام را مطلقا در صورت ضرورت و نبودن داروئى جز آن جائز شمردند .
محقق - قده - در شرائع گفته : اگر ناچار است بمى يا شاش شاش را مقدّم دارد ، و اگر جز مى دوائى نباشد شيخ در مبسوط منع كرده و در نهايه تجويز كرده و منع درستتر است و مداوا با مى و هر نوشابه مستكننده و هر داروى آلوده به مستكننده خوردنى باشد يا نوشيدنى جائز نيست و در ناچارى براى درد چشم جائز است .
شهيد ثانى - رفع - گفته اين همان مشهور ميان اصحاب است و در خلاف بر آن دعوى اجماع كرده ، و ابن براج در ناچارى آن را تجويز كرده و تركش را احوط دانسته ، در دروس هم جواز معالجه را كلى آورده مانند معالجه با ترياق