نهانست ، و ارتفاع خورشيد از يك نقطه انقلاب خرده خرده فزون گردد تا نقطه انقلاب ديگر و برگردد كم شود تا دوباره باز گردد بدان و سال چهار فصل برابر دارد نه بيشتر .
و اما در بخش سوم خورشيد هيچ گاه به بالاى سر نرسد و دو ارتفاع دارد اعلى و آن به اندازه مجموع ميل كلى و عرض بلد است ، و اسفل و آن به اندازه فزونى تمام عرض بلد است بر ميل كلى ، اوضاع ديگر چنانست كه گذشت .
و در بخش چهارم مدار نقطه انقلاب سمت قطب ظاهر ابدى الظهور است و مدار نقطه انقلاب برابر ابدى الخفاء و قطب ظاهر فلك البروج بالاى سر است و قطب برابر زير پا ، و دائره منطقة البروج در سال يك بار با دائره افق منطبق شود سپس نيم شرقى منطقه يك بار از افق بالا آيد و نيم ديگر پائين افتد سپس جزء نهانش تيكه تيكه در اجزاء نيم افق شرق طلوع كند و نيم ظاهر خرده خرده نهان شود در نصف افق غربى در شبانهروز تا اينكه وضع فلك به حال اول برگردد ، و روز در اين آفاق خرده خرده بلند شود تا به اندازه يك شبانه روز گردد كه همه روز باشد در وقتى كه خورشيد بنقطه انقلاب ظاهر رسد .
و روز از رسيدن مركز خورشيد بدائره افق آغاز شود ، و اگر حساب روز بروشنى باشد و نهانى اختران روز در اينجا يك ماه دراز گردد چنانچه « ساوذسيوس » آن را در رساله بيان حال مساكن روشن كرده ، سپس شبى بسيار كوتاه آيد كه شفق و سپيده دمش يكى است و خرده خرده فزايد تا بدرازى يك شبانه روز گردد و باز روزى بسيار كوتاه بدنبالش آيد و همچنين و اينجا پايان معموره سمت شمال است و پس از آن بواسطه سرماى سخت معموره وجود ندارد .
و اما در بخش پنجم بزرگترين مدارهاى ابدية الظهور منطقة البروج در دو نقطه طرف قطب ظاهر قطع مىكند كه دوريشان از معدل النهار برابر است ، و بزرگتر مدار ابدية الخفاء هم آن را دو نقطه برابر قطع مىكند و منطقة البروج چهار قوس مىشود كه دو نقطه اعتدال و دو نقطه انقلاب ميان آنهايند و آنكه نقطه انقلاب سمت
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 122
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١٢٢