روزشان هفت ماه و هفده شبانه روز ما است تقريبا .
محقق طوسى - قدس سرّه - گفته : مدت غروب شفق و طلوع سپيده آنجا برابر 50 روز ما است و ارتفاع خورشيد و انحطاطش برابر ميل كلى است ، و سايه اندازهها دوائر تقريبا متوازى بر مركز خود پديد آرند كه وقتى خورشيد در نقطه انقلاب ظاهر است خردتر آنها است و بزرگترشان هنگامى كه خورشيد مقارن افق است و نزديك دو نقطه اعتدال ، و هيچ كدام اختران را از نظر حركت اولى طلوع و غروب نباشد و طلوع و غروب آنها به حركت دوم مخصوص خود آنها است كه در افق جاى مشخصى ندارد .
و اخترانى كه عرض آنها از منطقة البروج كمتر از ميل كلى است به حركت خاصه خود طلوع و غروب دارند ، و هر كدام مدارشان در قطب ظاهر از منطقة البروج دور تر است و زمان ظهورشان بيشتر از آنست بدان نزديكتر است ، و اخترانى كه عرضشان برابر ميل كلى است در هر دورى به حركت خاصه خود با افق تماس گيرند يا از رو و يا از زير ، و آنها و اخترانى كه عرض آنها در يكى از دو سوى فلك البروج بيش از ميل كلى است طلوع و غروب ندارند ، بلكه يا هميشه ظاهرند يا هميشه نهان .
3 [ سبب پيدايش سنگ و كوه ]
- گفتهاند بيشتر سبب پيدايش سنگ و كوه اثر حرارت است در گل چسبنده تا تر و خشكش خوب بهم بسته شود بخواست خدا تعالى ، و بسا كه آب روان بر اثر قوت معدن سنگساز يا طبع زمين سنگ گردد و چون حرارت فزونى با گل نرمى برخورد يكباره يا خرده خرده سنگ بزرگى پديد گردد .
و اگر بر اثر زلزله توده بلندى از خاك و گل بالا گيرد يا ساختمان نهائى روى هم ويران شود و سنگ شوند و اجزاء گلى كه از اثر حرارت سنگ مىشود سست و سخت باشند اجزاء سست بر اثر آب و باد زدوده شوند و بتدريج فروگيرند و دره شوند و اجزاء سخت بجا مانند و كوه شوند .
و بسا باسباب ديگر دره و كوه پديد گردند و بسا كوه ديده شود كه سنگ آن مانند ردههاى ديوار رده رده بالاى هم چيده شده و ميان آنها ملاط مانندى خاك فاصله است و اين بر اثر آنست كه رده زير سنگ شده و روى آن ماده سنگ ناپذيرى نشسته و بالاى