و دليلش سياهى رنگ مردم آنست از زنگيان و اهل حبشه و مجعد بودن موى آنها و نشانههاى ديگر گرماى سخت ، در اقليم چهارم بر عكس است و دليل بر اين است كه هوايش معتدلتر است .
بلكه از كلى فزونى آبادانى و نژاد در اقاليم سبعه دليل است كه هواى آنها از ديگر جاهاى زمين معتدلتر و زيستبردارتر است ، و وسط هفت اقليم از دو سويش معتدلتر است و اثر گرما و سرما ، در دو سويش روشنند .
و بنا بر آنچه او - قدس سره - گفته : ساكنان اقليم چهارم از ديگران در خلقت و اخلاق معتدلترند ، و هوش و فهم بيشترى دارند ، از اين رو معدن حكماء و علماء است و پس از آنها مردم دو اقليم 3 و 5 قرار دارند .
ولى مردم اقاليم ديگر كمبود سرشت دارند و دليلش زشتى چهره و بد خلقى است براى اينكه پر از تابش خورشيد سوختند يا از كمبود آن پخته نشدند ، چون مردم حبشه و زنگبار در اقليم اول و دوم و مردم يأجوج و مأجوج و برخى صقاليه در اقليم 6 و 7 .
و اما آفاقى كه عرض آنها كمتر از 90 درجه است بر پنج بخشند .
1 - عرض كمتر از ميل كلى 2 - برابر ميل كلى 3 - برابر تمام ميل كلى ( 63 درجه ) 4 - پيش از ميل كلى و كمتر از تمامش 5 - بيش از تمام ميل كلى ، در تمام اين آفاق يك قطب معدل النهار بالاى زمين است به اندازه عرض بلد و ديگرى به همان اندازه زير زمين است از نظر افق ، و همه اين آفاق معدل النهار را بر نصف و با زاويه قائمه قطع كنند و چرخش فلك در آنجا حمائلى است و يكور و مدارهاى روزانه ديگر را به دو تيكه مختلف قطع كنند و قوسهاى ظاهر مدارهاى شمالى بزرگتر از تيكه قوس ديگر است كه زير زمين است .
و در جنوب واروى آنست و از اين رو شب و روز در آنها برابر نيستند مگر وقتى خورشيد در همان نقطه اعتدال باشد كه اول حمل و اول ميزانست ، و برابرى گاهى حقيقى است و گاهى تقريبى ، و چون خورشيد در برجهاى شمالى است روز
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 120
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١٢٠