و 40 روز بيهوش شد و خدا به او رحم كرد و بدر آمد و چون خدا عزّ و جلّ خواهد زمين بلرزد آن ماهى را به اين ماهى فرستد و چون آن را بيند پريشان شود و زمين بلرزد .
26 - در علل محمّد بن على بن ابراهيم است كه : سبب زمين لرزه پولك پشت ماهى حامل زمين است و چون خدا عزّ و جلّ خواهد زمينى لرزد يا مكانى ماهى پولك آنجا را بلند كند و بجنباند و آن زمين بلرزد .
27 - در توحيد مفضل : امام صادق عليه السّلام فرمود : اگر كسى گويد چرا اين زمين ميلرزد ، به او گفته شود زلزله و مانندش پند و بيم مردم است تا رعايت خود كنند و از گناه دست كشند .
چند فائده
1 [ در مورد اقاليم سبعه ]
معموره زمين بهفت اقليم بخش شده ، گفتند دائره عظيمه معدل النهار در سطح زمين خط استواء است كه آن را دو بخش شمالى و جنوبى كند و با دائره ديگرى كه بر دو قطب آن گذرد چهار بخش است كه بخش است بالاى شماليش معموره زمين است و بخشهاى ديگر يا زير آبند و نامسكون ، يا معمورند و نامعلوم ، طول هر بخش 160 درجه است و پهنايش يك چهارم دائره برابر 90 درجه .
و اين يك چهارم هم همه معموره نيست بلكه بخشى از آن در شمال كه عرض آن از 66 درجه تمام ميل كافى فزونست براى سردى بيش زندگى جانور را نشايد و در معموره هم درياهاى بسياريست برخى پيوست بدرياى محيط و برخى جدا چنانچه دانستى ، و كوهها و تپهها و بيشهها و دشتها و باتلاقها و بيابانهاى بىآب هم آباد نميشوند ، در جنوب خط استواء اندكي آبادى از زنگيها و سودانيها هست كه در شمار معموره نياوردند .
و آغاز معموره نزد منجمين جزائر خالدات بوده كه اكنون زير آب رفتهاند و برخى آنها را مبدأ طول دانسته و برخى كناره درياى مغرب را كه ده درجه از آن دور است ، و پايان آبادى سمت مغرب نزد آنها « كنك ذر » است كه پندارند جايگاه ديوان است و ميان اين دو نهايت را بر خط استواء گنبد زمين نامند و سپس معموره را از عرض با