دوائرى موازى خط استواء بهفت اقليم پخش كردند كه طول هر كدام از مشرق تا مغربست و عرض آن به اندازه تفاوت نيم ساعت روزهاى بلندتر چون احوال هر اقليم در گرما و سرما و مزاج و رنگ و اخلاق بهم مانند .
مبدأ اقليم يكم تا 12 و يك سوم درجه است و بلندترين روزش 12 و سه چهارم ساعت و از خط استواء تا اينجا را در شمار معموره نياوردند چون آباديش كم است و برخى آن را هم جزء اقليم يكم دانسته و بهر تقدير خلافى نيست كه آغاز اقليم دوم از عرض 20 و يك دوم و بلندترين روزش 13 و يك چهارم ساعت است .
و مساحت اقليم يكم بقول اول چنانچه بيرجندى گفته 662044 فرسخ و نصف است ، و شهرهاى مشهورش نجران ، جنيد ، صعده ، صنعاء ، سحار ، سندان و كولم و علاقى است .
برخى گفتند اين اقليم از طول شرقى و چين آغاز شود و به رودهاى بزرگى بگذرد ، و بكنارههاى درياى جنوبى و بخشي از اراضى چين و برخى بلاد جنوبى ميان هند و سند ، سپس بر جزيره ( كرك ) كه پيش از اين در فرمان پادشاه يمن بود و سپس بخليج فارس و جزيرة العرب و بر بيشتر بلاد يمن گذر كند چون معلى ، حضر - موت ، صنعاء زبيد ، عدن ، شهر ، قلهات ، ظفار ، سبا ، مدينه طيبه ، صحار ، قصبه عمان ، سپس بر درياى سرخ و پايتخت حبشه و بلاد نوبه و معدن طلاى سودان مغرب و بلاد بربر تا محيط غربى .
در اين اقليم 50 شهر مشهور است و 20 كوه و 30 رود بزرگ ، رنگ بيشتر سكنه آن سياه است ، و آن را وابسته به زحل دانند ، و مساحت سطح ميان خط استواء و اقليم يكم 1116735 و يك ششم فرسخ است و شهرهاى معروفش : عدن ، شبام ، حضرموت ، مرباط سقوطره و جزيره سرانديب و جزيره لامرى و جزيره كله و غانه و كوكو و سقاله ، بربرا ، و زغاوه از بلاد زنگ ، و هدبه و زيله از بلاد حبشه .
و مساحت اقليم دوم 572066 و يك سوم فرسخ و شهرهاى مشهورش مكه ، مدينه
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 112
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١١٢