« سبحات نور » : جلوهاى آنست ، سبحات وجه اللَّه : انوار او است ، ابن ابى الحديد گفته : مقصود از سبحات در اينجا آن نيست كه در « سبحات وجه ربنا » است زيرا آنجا بمعنى جلال است و اينجا بمعنى شناگاه نور ، مثقال ذره : اندازه آنست نه مثقال متعارف 24 نخود چنانچه خدا فرمود « راستى خدا ستم نكند به اندازه ذرهاى ، ( ) 40 - النساء » .
« سلالة » آنچه از چيزى كشيده و برآورده شود ، و اشاره است بفرمودهء خدا سبحانه « و البته آفريديم آدمى را از برآورده از گل : 13 المؤمنون » - تا فرمود « سپس او را خلق ديگرى آفريديم مبارك باد خدا بهتر آفرينندهها » و مقصود از ذكر اين چيزها تصريح بعموم دانش خدا ، و اشاره باصناف خلق و انواع آفريده ، و عجائب پروردگارى او است ، زيرا دليل بر علم او اينست كه آنها را آفريده و همه را نگهداشته و پروريده ، و بدايع حكمت را در هر وصف و هر حال آنها وانموده .
چنانچه سبحانه فرموده « آيا نميداند كسى كه آفريده و او است لطيف و آگاه 14 - الملك » . . . يعنى نيرو و سخن مرا گشودى در آنچه جز ستودن تو نباشد ، و غرض شكرگزارى خداى سبحانست بر فضيلت شيوائى دانش به او و مدائح او ، و توفيق بر انحصار مدح بر خدا جل شأنه . . .
و همانا در شرح اين خطبه تا اندازهاى بسط سخن داديم چون از خطبههاى جليله است و از اين رو همه آن را ذكر كرديم ، چون بيشترش مربوط به مطالب اين مجلد است ، و اگر آن را در هر باب مناسب پخش ميكرديم نظم و كمال شيوائى آن از دست ميرفت ، چنانچه سيد - ره - بواسطه اختصار و انتخاب بسيارى از فوائد خطبه را از دست داده ، و اما دلالت آن بر حدوث آسمان و زمين و فرشتهها و جز آن بر كسى كه تامل كند پوشيده نماند .
92 - در كافى ( 21 - روضه ) بسندش از ابى الهيثم بن التيهان كه امير المؤمنين عليه السّلام در مدينه براى مردم سخنرانى كرد و فرمود : سپاس از آن خدا است كه شايسته پرستشى جز او نيست و زنده بوده بىچگونگى ، و براى او پديد آمدن نبوده ، تا
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 107
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١٠٧