شرح -
از مجلسى ره - قوله
« و من يقترف »
اين دنباله آيه مودتست مقصودم قول خدا است
قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى وَ مَنْ يَقْتَرِفْ
الآية از طرق خاصه و عامه روايت بسيار است كه صدر اين آيه در باره اهل بيت نازل شده است ( و اخبار بسيارى نقل كرده كه مقصود از اقتراف حسنه همان دوستى خاندان پيغمبر ( ص ) است ) .
قوله «
و هو قول اللَّه
» يعنى مراد از حسنه در اين آيه نيز دوستى با اوصياء است يعنى در باره آن نازل شده كه فرد كامل حسنه است و شرط قبول حسنات ديگر است و گويا حسنه منحصر در آنست زيرا اگر آن نباشد حسنهاى نيست ( و چند خبر آورده كه در آنها حسنه بمودت اهل بيت تفسير شده است ) .
قوله
« اجر المودة »
يعنى مزدى كه همان مودتست و آنچه در اينجا ذكر كرده است بسيار وجه خوبيست و كامليست براى جمع ميان آياتى كه در باره اجر رسالت نازل شده است زيرا خدا در يك جا ميفرمايد ( 23 - الشورى ) بگو من از شماها مزدى نخواهم جز دوستى خويشانم ، و از آن فهميده شود كه دوستى مزد رسالتست .
و در جاى ديگر فرمايد ( 47 - سبأ ) بگو هر مزدى من از شما خواستم از آن خود شما است يعنى مزدى كه از شما خواستم سودش به خود شماها برگردد و بدان هدايت شويد و از عذاب آخرت نجات يابيد .
و در جاى ديگر فرمايد ( 57 - الفرقان ) مزد از شماها نخواهم جز هر كه خواهد بسوى خدا راهى پيش گيرد .
و از تفسير امام برآيد كه مقصود اينست كه من مزد رسالت را از كسى خواهم كه قول مرا بپذيرد و از من فرمان برد و راهى بسوى پروردگارش گيرد .
و در جاى ديگر فرمايد ( 86 - ص ) بگو من از شماها مزدى نمىخواهم ، و اين خطاب به كفار و منكران و منافقانست كه از آنها مزدى نخواسته چون رسالت او را نپذيرفتهاند ( تا آن كه گويد ) .
شيخ طبرسى در تفسير آية چهارم گفته است « من از شما نخواستم » يعنى در برابر تبليغ رسالت و قرآن و دعوت بدرگاه خداوند سبحان « مزدى » يعنى مالى كه به من بدهيد و من از پيش خود اين قرآن را درنياوردم . .
قوله
أَمْ يَقُولُونَ افْتَرى
اين آيه دنبال همان آيه مودتست كه فرمايد
وَ مَنْ يَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْ لَهُ فِيها حُسْناً إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ شَكُورٌ أَمْ يَقُولُونَ
.
بيضاوى گفته يعنى آيا بلكه مىگويند به خدا دروغ بسته است در دعوى نبوت و قرآن اگر خدا بخواهد بر دلت مهر نهد - اين براى استبعاد افتراء از مانند او است زيرا افترا از كسى شايد كه مهر بر دل دارد و از كسى كه بينا و با معرفتست نشايد . .
قوله
« و هو قول اللَّه عز و جل
وَ أَسَرُّوا النَّجْوى
يعنى اين آيه نازل شده است در باره اينان كه منافق بودند و منكر بودند امامت أمير المؤمنين از طرف رب العالمين باشد همانها كه هم پيمان شدند و تعهد كردند كه امر امامت را بامير المؤمنين ( ع ) برنگردانند و همين راز و ستم آنها بود كه گفتند على