هم بمانند شماها بشريست و آنچه محمد در باره او آورده است جادو است شما با چشم باز جادو خواهيد شد .
قوله «
اقسم بقبر محمد
» يعنى مقصود از نجم پيغمبر است ( ص ) چنانچه اخبار بسياريست كه مقصود از قول خدا تعالى .
وَ عَلاماتٍ وَ بِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُونَ
- ائمه است و پيغمبر - و مقصود از هبوط نجم و سقوطش مرگ آن حضرت است و نهان شدن او در زير خاك يا صعود روح مقدس او به درگاه پروردگار پاك .
قوله «
لو انى امرت
» بنا بر تاويلى كه امام ( ع ) از آيه كرده است در كلام تقديريست يعنى اگر من از آنچه شماها در آن شتاب داريد اطلاعى داشتم و جزاء را تفسير نكرده است چون مطلب معلوم بوده - يعنى كار من و شما تمام مىشد زيرا كفر شما پديدار ميشد و قتل شما واجب مىگرديد .
قوله
« فكان مثلكم »
اين بيان حال آنها است وقتى پيغمبر از ميان آنها برود و بگمراهى افتند و به اين وسيله اشاره بتاويل خوبى براى آيه ديگر كرده است و همانندى كامل آنها را بيان نموده و آن آيه در وصف منافقانست آنجا كه فرمايد
مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِي اسْتَوْقَدَ ناراً فَلَمَّا أَضاءَتْ ما حَوْلَهُ
كه مقصود پرتو گرفتن زمينست از نور محمد ( ص ) كه علم و هدايتست و استدلال كرده است كه مقصود در اينجا نور محمد است باينكه خدا در همه قرآن شمس را نمونه رسول آورده و بدان نسبت ضياء داده و از وصى تعبير بقمر كرده و نور را بدان نسبت داده پس ضوء از آن رسالتست و نور از آن امامت و همانست كه خدا فرموده است :
جَعَلَ الشَّمْسَ ضِياءً وَ الْقَمَرَ نُوراً
و بسا كه براى آن بتوان مناسبتى يافت از اينكه گفتهاند ضياء در پرتو بخش بالذات آيد چون خورشيد و منير در پرتو بخش بوسيله غير چون ماه كه پرتو از خورشيد گيرد و به اين مناسبت نور را نسبت بقمر دهند زيرا پرتو خود را از خورشيد ميگيرد و چون نور اوصياء از نور انبياء است و علمشان از علم آنان ، از علم وصى بنور تعبير شده و از علم نبى به ضياء .
و بتاويل آيه ديگر اشاره كرده است و آن قول خدا تعالى است
وَ آيَةٌ لَهُمُ اللَّيْلُ نَسْلَخُ مِنْهُ النَّهارَ
كه اين اشاره است بدرگذشت پيغمبر ( ص ) و غروب خورشيد رسالت كه مردم بتاريكى افتند مگر آنكه خود را در پرتو قمر ولايت كشند و سپس اشاره به دنبال آيه سابقه كرده و فرموده مقصود از آن بردن نور رسالتست بقبض روح پيغمبر ( ص ) كه تاريك شده و نتوانستند فضيلت اهل بيت را بنگرند و اينكه پس از آن آيه
وَ إِنْ تَدْعُهُمْ
را آورده دو وجه دارد :
1 - مقصود اين باشد كه اين آيه در شان امت اسلامى پس از مرگ پيغمبر ( ص ) نازل شده است كه نور آنان رفته و چونان كسانى شدند كه در تاريكى بودند نگاه ميكردند و حقيقت را نمىديدند .
2 - بر سبيل تنظير ذكر كرده باشد يعنى چنانچه در زمان رسول ( ص ) خدا از حال جمعى خبر داد كه حقرا ترك كردند و گمراهى را اختيار نمودند و خدا نور هدى را از گوشهايشان برد و از ديدههايشان و طورى شدند كه گوش داشتند و نداى حقرا نميشنيدند و چشم داشتند و حقرا چنانچه بايد نمىديدند همچنان اينان پس از رفتن نور وجود پيغمبر ( ص ) چشم داشتند و حقرا نديدند . .