اينانند كه گردونه حق بر آنها گرديد و دست بيعت ندادند تا امير المؤمنين ( ع ) را آوردند و به زور از او بيعت گرفتند و اينست معنى گفته خدا تعالى ( 144 - آل عمران ) و نيست محمد ( ص ) مگر رسولى كه پيش از وى رسولانى درگذشتهاند آيا اگر او هم مرد و يا كشته شد مرتجع شويد و به عقب برگرديد و هر كس بر سر دو پاشنه خود به عقب برگشت و پشت به حق داد هرگز هيچ زيانى به خدا نرساند و محققا به زودى خداوند بشاكران پاداش نيك دهد .
شرح -
از مجلسى ره - قوله
« اهل ردة »
راء رده مكسور است بمعنى ارتداد - همه مخالفين ارتداد صحابه را روايت كردهاند در كتب اخبار خود و سپس حكم كردهاند كه همه صحابه عادلند و در مشكاة و ديگر كتب آنها است كه از ابن عباس از پيغمبر ( ص ) روايت كرده كه فرمود جمعى از اصحابم در شمال راه دوزخيان گيرند و من گويم اينان اصحاب منند ، اينان اصحاب منند در پاسخم گفته شود اينان پيوسته بدنبال خود برگشتند و مرتجع شدند از آنگاه كه تو از آنها جدا شدى .
من هم چنان گويم كه آن بنده خوب عيسى ( ع ) گفت : و بودم شاهد آنان تا در ميانشان ميزيستم تا آنجا كه فرمايد
الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ
( 120 - المائده ) پايان نقل از مجلسى ره .
من گويم يكى از حوادث مسلم تاريخ اسلام ارتداد است يعنى برگشتن از مسلمانى و اين ارتداد در زمان خود پيغمبر ( ص ) مكرر اتفاق افتاد كه فردى يا قبيلهاى مسلمان ميشد و بر اثر پيشآمدى مرتد مىگرديدند و پس از وفات پيغمبر ( ص ) هم بواسطه غرضرانى برخى مردم سودپرست و اختلافى كه در مركز مدينه در باره خلافت پديد شد جمع بسيارى مرتد شدند و موج ارتداد چنان بالا گرفت كه نزديك بود جامعه نوبنياد اسلامى را يكباره غرق كند و حادثه رده و حروب رده سرلوحه تاريخ پس از وفات پيغمبر اسلام است - در اين جا بايد ارتداد را دو قسمت دانست .
1 - ارتداد از اسلام و تشكيلات حكومت اسلامى يعنى شورش بر ضد حكومت اسلام .
2 - ارتداد از ايمان و عقيده و خروج از نور ايمان بتاريكى كفر .
رده معروف در تاريخ اسلام كه در حروب رده عنوان شده است معنى اول را دارد كه هم در زمان خود پيغمبر و هم پس از وفات آن حضرت بواسطه اختلاف در امر خلافت پديدار گرديد .
و ردهاى كه در اين حديث عنوان شده است بمعنى دوم است و مقصود اين است كه پس از وفات پيغمبر ( ص ) همه مسلمانان از راه ايمان كه پيروى و ولايت على بن ابى طالب ( ع ) باشد منحرف شدند و دنبال خليفههاى انتخابى رفتند و سير معنوى اسلام كه پرورش روح و ايمان در مردم بود بسيار ناتوان و محدود گرديد و اكثر مردم بر اثر انقلاب سقيفه از متابعت على ( ع ) كه خليفه حق پيغمبر بود روگردانيدند مگر اين چند نفر و امام به آيه شريفه استدلال كرده است كه خداوند در قرآن مجيد اين موضوع را پيشگوئى كرده و فرموده ، يا اگر پيغمبر بميرد و يا كشته شود شماها به عقب برمىگرديد ؟ و بنا بر اين بايد استفهام را در آيه استفهام تقريرى و براى تعجب تفسير كرد .